ĂN MẶN GÂY TĂNG HUYẾT ÁP: MỐI NGUY ÂM THẦM ĐỐI VỚI SỨC KHỎE NGƯỜI VIỆT

Ăn mặn là thói quen phổ biến trong nhiều gia đình Việt Nam, đặc biệt khi các món kho, mắm, dưa muối và thực phẩm chế biến sẵn thường xuyên xuất hiện trong bữa ăn. Tuy nhiên, việc tiêu thụ quá nhiều muối có thể làm tăng huyết áp, ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch và gia tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm, nhất là ở người cao tuổi.

1. Vì sao ăn mặn có thể gây tăng huyết áp?

Muối ăn chứa natri, một khoáng chất cần thiết cho hoạt động của cơ thể. Tuy nhiên, khi tiêu thụ quá nhiều natri, cơ thể có xu hướng giữ nước nhiều hơn, làm tăng thể tích dịch trong hệ tuần hoàn và góp phần làm tăng huyết áp.

Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều muối kéo dài có thể ảnh hưởng đến chức năng mạch máu và khả năng điều hòa huyết áp của cơ thể.

Đáng chú ý, tăng huyết áp thường tiến triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi kiểm tra sức khỏe hoặc khi đã xuất hiện biến chứng.

Đối với người cao tuổi, thành mạch máu có xu hướng giảm độ đàn hồi theo thời gian. Vì vậy, việc duy trì thói quen ăn nhiều muối có thể khiến tình trạng huyết áp trở nên khó kiểm soát hơn.

 

2. Những nguy cơ sức khỏe khi duy trì thói quen ăn mặn

Chế độ ăn nhiều muối không chỉ ảnh hưởng đến huyết áp mà còn có thể làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm.

Tăng nguy cơ đột quỵ

Tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ. Khi huyết áp không được kiểm soát, các mạch máu não có thể bị tổn thương, làm tăng nguy cơ đột quỵ do thiếu máu não hoặc xuất huyết não.

Gia tăng nguy cơ bệnh tim mạch

Huyết áp tăng kéo dài khiến tim phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu đi nuôi cơ thể. Theo thời gian, tình trạng này có thể góp phần gây phì đại cơ tim, suy tim và các biến chứng tim mạch khác.

Ảnh hưởng đến chức năng thận

Thận đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa lượng natri và nước của cơ thể. Chế độ ăn nhiều muối có thể làm tăng gánh nặng điều hòa huyết áp và ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe thận, đặc biệt ở người đã mắc tăng huyết áp hoặc bệnh thận mạn tính.

Khó kiểm soát huyết áp ở người đang điều trị

Với người đã được chẩn đoán tăng huyết áp, việc tiếp tục ăn nhiều muối có thể khiến huyết áp khó đạt mục tiêu điều trị, ngay cả khi đang sử dụng thuốc theo chỉ định.

Do đó, điều chỉnh chế độ ăn là một phần quan trọng trong quá trình phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp.

3. Người cao tuổi nên ăn bao nhiêu muối mỗi ngày?

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 5 gam muối mỗi ngày, tương đương dưới 2 gam natri.

Lượng muối này bao gồm cả muối được sử dụng khi nấu ăn và lượng muối có sẵn trong thực phẩm, nước mắm, nước tương, gia vị và các món ăn chế biến sẵn.

Đối với người cao tuổi, đặc biệt là người mắc tăng huyết áp, suy tim hoặc bệnh thận, lượng natri phù hợp có thể cần được điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe và hướng dẫn của bác sĩ.

Một điều cần lưu ý là không phải thực phẩm có vị nhạt đều chứa ít natri. Nhiều loại bánh mì, thực phẩm đóng gói, thịt chế biến sẵn và nước sốt vẫn có thể chứa lượng natri đáng kể.

4. Cách giảm muối trong bữa ăn để phòng ngừa tăng huyết áp

Việc giảm muối không đồng nghĩa với phải từ bỏ hoàn toàn những món ăn yêu thích. Thay vào đó, người cao tuổi và gia đình có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong thói quen ăn uống hằng ngày.

Giảm dần lượng gia vị khi chế biến

Hạn chế sử dụng muối, nước mắm, nước tương, bột nêm và các loại gia vị chứa nhiều natri.

Nên giảm lượng gia vị từ từ để vị giác có thời gian thích nghi, tránh cảm giác món ăn trở nên quá nhạt và khó duy trì lâu dài.

Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn

Các món như cá khô, thịt muối, xúc xích, mì ăn liền, dưa muối và thực phẩm đóng hộp thường chứa nhiều natri.

Nên ưu tiên thực phẩm tươi và tự chế biến tại nhà để chủ động kiểm soát lượng gia vị sử dụng.

Tăng cường rau xanh và trái cây

Rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ là những thành phần quan trọng của chế độ ăn lành mạnh, góp phần hỗ trợ kiểm soát huyết áp và bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Tuy nhiên, người mắc bệnh thận hoặc có yêu cầu hạn chế kali cần lựa chọn thực phẩm theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Hạn chế thói quen chấm thêm gia vị

Nhiều người có thói quen thêm nước mắm, muối hoặc nước tương ngay cả khi món ăn đã được nêm nếm.

Gia đình có thể giảm lượng nước chấm trên bàn ăn và sử dụng các loại rau thơm, hành, tỏi, chanh hoặc gia vị tự nhiên để tăng hương vị món ăn.

Đọc nhãn dinh dưỡng khi mua thực phẩm

Khi lựa chọn thực phẩm đóng gói, nên chú ý đến hàm lượng natri trên nhãn sản phẩm và ưu tiên những lựa chọn có hàm lượng natri thấp hơn.

Đây là cách đơn giản giúp kiểm soát lượng muối tiêu thụ mỗi ngày.

 

5. Ngoài giảm muối, người cao tuổi cần làm gì để kiểm soát huyết áp?

Bên cạnh chế độ ăn uống, việc duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và kiểm soát tăng huyết áp.

Theo dõi huyết áp thường xuyên: Đặc biệt với người đã được chẩn đoán tăng huyết áp hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch.

Duy trì vận động phù hợp: Đi bộ, tập dưỡng sinh hoặc thực hiện các bài tập nhẹ nhàng tùy theo thể trạng.

Kiểm soát cân nặng: Duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm gánh nặng lên hệ tim mạch.

Tránh hút thuốc lá, hạn chế rượu bia: Góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.

Tuân thủ điều trị: Người đang sử dụng thuốc huyết áp cần uống thuốc đúng hướng dẫn, không tự ý ngưng thuốc khi thấy huyết áp ổn định.

Khám sức khỏe định kỳ: Giúp đánh giá các yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm bất thường và điều chỉnh phương pháp điều trị khi cần thiết.

6. Khi nào người cao tuổi cần thăm khám tim mạch?

Tăng huyết áp có thể không gây ra triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, người cao tuổi không nên đợi đến khi xuất hiện dấu hiệu bất thường mới kiểm tra huyết áp.

Cần chủ động thăm khám khi huyết áp thường xuyên cao hơn mức mục tiêu được bác sĩ khuyến nghị, huyết áp khó kiểm soát hoặc xuất hiện những triệu chứng như đau đầu kéo dài, chóng mặt, hồi hộp, khó thở.

Đặc biệt, nếu xuất hiện đau ngực dữ dội, khó thở đột ngột, yếu liệt một bên cơ thể hoặc nói khó, cần gọi cấp cứu 115 ngay để được hỗ trợ kịp thời.

 

Chủ động kiểm soát huyết áp tại Bệnh viện Gia An 115

Thói quen ăn mặn có thể hình thành từ nhiều năm và không dễ thay đổi trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, việc giảm lượng muối tiêu thụ mỗi ngày, kết hợp theo dõi huyết áp và duy trì lối sống lành mạnh sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.

Tại Khoa Nội Tim mạch – Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Gia An 115, người bệnh được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, đánh giá các yếu tố nguy cơ tim mạch và tư vấn phương pháp kiểm soát huyết áp phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Chủ động giảm muối trong bữa ăn hôm nay chính là một bước thiết thực để phòng ngừa tăng huyết áp và bảo vệ sức khỏe cho bản thân cùng những người thân yêu.