CHÓNG MẶT, CHOÁNG VÁNG SAU LỌC MÁU: KHI NÀO NGƯỜI BỆNH CẦN KIỂM TRA HUYẾT ÁP?

Sau buổi lọc máu, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt hoặc choáng váng khi đứng dậy. Những biểu hiện này có thể liên quan đến tình trạng tụt huyết áp do thay đổi lượng dịch trong cơ thể. Việc nghỉ ngơi, kiểm tra huyết áp và nhận biết các dấu hiệu bất thường là những điều người chạy thận nhân tạo cần lưu ý để bảo đảm an toàn sau điều trị.

Nguyên nhân và nguy cơ tụt huyết áp sau lọc máu

Chạy thận nhân tạo giúp loại bỏ chất thải và lượng nước dư thừa khỏi máu khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng. Trong quá trình điều trị, máy lọc máu thực hiện loại bỏ dịch theo kế hoạch được bác sĩ chỉ định.

Khi lượng dịch được loại bỏ nhanh hơn khả năng thích nghi của cơ thể, thể tích máu lưu thông có thể giảm, dẫn đến tụt huyết áp. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như mệt nhiều, chóng mặt, buồn nôn, chuột rút hoặc choáng váng.

Tụt huyết áp là một trong những vấn đề có thể gặp trong quá trình chạy thận nhân tạo. Tình trạng này có thể xảy ra trong buổi lọc máu hoặc sau khi kết thúc điều trị. Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp mệt mỏi, chóng mặt sau lọc máu đều do tụt huyết áp. Những biểu hiện tương tự có thể liên quan đến thuốc đang sử dụng, bệnh lý tim mạch hoặc các vấn đề sức khỏe khác.

Bên cạnh đó, huyết áp ở người chạy thận cũng có thể tăng trong hoặc sau buổi lọc máu. Vì vậy, người bệnh cần được theo dõi dựa trên chỉ số huyết áp, triệu chứng thực tế và đánh giá của bác sĩ, thay vì tự xác định nguyên nhân.

Ảnh hưởng của quá trình loại bỏ dịch đến huyết áp

Giữa hai buổi lọc máu, lượng nước và muối đưa vào cơ thể có thể tích tụ, nhất là ở người bệnh còn rất ít nước tiểu hoặc không còn đi tiểu. Khi lượng dịch dư thừa tăng, người bệnh có thể tăng cân, phù, tăng huyết áp hoặc khó thở.

Trong buổi lọc máu tiếp theo, bác sĩ sẽ đánh giá lượng dịch cần loại bỏ dựa trên cân nặng, tình trạng sức khỏe và kế hoạch điều trị. Nếu cần loại bỏ quá nhiều dịch trong thời gian ngắn, người bệnh có thể gặp tình trạng tụt huyết áp hoặc chuột rút. Ngược lại, lượng dịch tích tụ quá mức cũng có thể gây ảnh hưởng đến tim và hệ tuần hoàn.

Do đó, kiểm soát lượng nước uống, hạn chế ăn mặn và tuân thủ lịch lọc máu là những biện pháp quan trọng giúp hạn chế tình trạng quá tải dịch. Người bệnh không nên tự thay đổi lượng nước uống, yêu cầu tăng lượng dịch cần rút hoặc điều chỉnh thời gian lọc máu khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

Nguy cơ tụt huyết áp khi thay đổi tư thế

Theo khuyến nghị của các Bác sĩ của Khoa Thận nhân tạo: người bệnh cần nghỉ ngơi và đứng dậy chậm rãi, đặc biệt trong hai giờ đầu sau buổi lọc máu. Không nên chuyển đột ngột từ tư thế nằm hoặc ngồi sang đứng, huyết áp có thể giảm khiến người bệnh hoa mắt, choáng váng, mất thăng bằng. Tình trạng này làm tăng nguy cơ té ngã, nhất là ở người lớn tuổi, người yếu sức hoặc có khó khăn trong vận động. Vì vậy, sau lọc máu, người bệnh nên ngồi dậy chậm rãi, chờ cơ thể ổn định trước khi đứng lên. Nếu cảm thấy chóng mặt hoặc không đứng vững, cần tiếp tục nghỉ ngơi và nhờ người hỗ trợ.

Thời gian nghỉ ngơi có thể khác nhau tùy tình trạng sức khỏe. Người bệnh không nên cố gắng đi lại khi còn choáng váng, dù đã kết thúc buổi lọc máu”.

Hướng dẫn theo dõi huyết áp và chăm sóc tại nhà sau lọc máu

Theo hướng dẫn của Khoa Thận nhân tạo Gia An 115, người bệnh cần kiểm tra huyết áp khi về đến nhà, khi xuất hiện triệu chứng bất thường và nên có sổ ghi chép để theo dõi. Đây là những việc đơn giản nhưng có ý nghĩa trong việc nhận biết tình trạng huyết áp sau lọc máu và cung cấp thêm thông tin cho bác sĩ trong những lần điều trị tiếp theo.

Thời điểm kiểm tra huyết áp

Sau khi về đến nhà, người bệnh nên nghỉ ngơi, ổn định tư thế rồi đo huyết áp theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Nếu cảm thấy chóng mặt, mệt nhiều hoặc choáng váng, cần nằm ở vị trí an toàn trước khi kiểm tra huyết áp.

Trường hợp triệu chứng nặng, người bệnh cần được hỗ trợ y tế kịp thời, không trì hoãn việc tìm kiếm trợ giúp chỉ để tiếp tục đo huyết áp. Đối với những người có huyết áp thường xuyên thay đổi, bác sĩ có thể hướng dẫn theo dõi thêm vào các thời điểm khác trong ngày. Lịch đo cần phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng người.

Cách đo huyết áp đúng

Trong điều kiện sức khỏe ổn định, người bệnh nên ngồi nghỉ yên tĩnh ít nhất 5 phút trước khi đo. Khi đo huyết áp, cần giữ lưng tựa vào ghế, hai bàn chân đặt trên sàn, không bắt chéo chân và đặt cánh tay ngang mức tim.

Nên sử dụng máy đo huyết áp bắp tay có vòng bít phù hợp. Trong lúc đo, không nói chuyện hoặc cử động nhiều vì có thể ảnh hưởng đến kết quả. Theo hướng dẫn của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, người theo dõi huyết áp tại nhà có thể thực hiện hai lần đo cách nhau khoảng một phút và ghi lại kết quả, nếu phù hợp với kế hoạch theo dõi của bác sĩ.

Đặc biệt, người chạy thận có cầu nối động – tĩnh mạch ở tay không được đo huyết áp trên cánh tay có cầu nối. Đây là lưu ý quan trọng để bảo vệ đường vào mạch máu phục vụ lọc máu. Nếu không rõ vị trí đo phù hợp, người bệnh cần hỏi nhân viên y tế trước khi tự đo tại nhà.

Ghi chép kết quả và theo dõi triệu chứng

Người bệnh nên chuẩn bị sổ theo dõi huyết áp, ghi lại ngày, giờ đo, kết quả và những biểu hiện bất thường đi kèm. Chẳng hạn, nếu thường xuyên chóng mặt khi vừa trở về nhà hoặc lúc đứng dậy, người bệnh cần ghi nhận thời điểm xuất hiện triệu chứng và chỉ số huyết áp đo được.

Thông tin này giúp bác sĩ có thêm cơ sở đánh giá sự thay đổi huyết áp giữa các buổi lọc máu, kết hợp với cân nặng, lượng dịch cần loại bỏ và thuốc đang sử dụng. Nếu huyết áp thường xuyên thấp hoặc cao hơn mức được bác sĩ hướng dẫn, người bệnh cần thông báo cho đơn vị lọc máu để được đánh giá.

Nghỉ ngơi, phòng ngừa té ngã và sử dụng thuốc an toàn

Ngoài việc đo huyết áp, người bệnh cần chú ý phòng ngừa té ngã trong thời gian nghỉ ngơi tại nhà. Khi cần rời giường, nên chuyển tư thế từ từ. Nếu còn chóng mặt hoặc yếu sức, không nên tự đi lại, đặc biệt khi lên xuống cầu thang hoặc vào nhà vệ sinh.

Người bệnh nên mang giày, dép chống trượt, sử dụng tay vịn khi cần thiết và nhờ thân nhân hỗ trợ nếu có nguy cơ té ngã. Nếu thường xuyên xuất hiện cảm giác choáng sau lọc máu, cần thông báo cho bác sĩ hoặc điều dưỡng, thay vì xem đây là tình trạng bình thường phải chấp nhận trong quá trình điều trị.

Không tự ý ngừng thuốc, giảm liều, tăng liều hoặc thay đổi giờ uống thuốc huyết áp. Việc điều chỉnh thuốc cần dựa trên tình trạng sức khỏe và chỉ định của bác sĩ.

Nhận biết dấu hiệu nguy hiểm và bảo đảm an toàn trong điều trị

Theo các Bác sĩ của Khoa Thận nhân tạo tại Bệnh viện Gia An, người bệnh cần đến cơ sở y tế khi xuất hiện tình trạng ngất, đau ngực, huyết áp có xu hướng giảm kèm mệt nhiều hoặc chảy máu tại vị trí đường vào mạch máu không cầm.

Trường hợp khó thở nhiều, mất ý thức hoặc có biểu hiện nghiêm trọng, cần gọi cấp cứu ngay. Không để người đang choáng tự đứng dậy hoặc di chuyển một mình.

Lưu ý về dinh dưỡng và bảo vệ đường vào mạch máu

Bên cạnh theo dõi huyết áp, các bác sĩ cùng thông tin thêm người bệnh duy trì chế độ ăn uống và sử dụng thuốc theo chỉ định. Người bệnh không nên bỏ bữa, cần kiểm soát lượng nước uống và hạn chế muối, kali, phốt pho theo hướng dẫn dinh dưỡng phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Hạn chế ăn mặn có thể giúp giảm cảm giác khát và hạn chế lượng dịch tích tụ giữa các buổi lọc máu. Người bệnh cần dùng thuốc đúng đơn, đúng liều, đúng giờ và không tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc bắc, thuốc không rõ thành phần hoặc các sản phẩm từ thảo dược khi chưa được bác sĩ đánh giá.

Đối với người lọc máu qua cầu nối động – tĩnh mạch hoặc catheter, cần giữ vị trí đường vào mạch máu sạch, khô và chăm sóc theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Nếu xuất hiện sưng, nóng, đỏ, đau, chảy dịch, chảy máu kéo dài hoặc mất cảm giác rung thường có ở cầu nối, người bệnh cần được đánh giá y tế kịp thời. Không tự ý tháo băng bảo vệ catheter hoặc xử lý những bất thường tại đường vào mạch máu.

Theo dõi huyết áp tại Khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Gia An 115

Tại Khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Gia An, việc theo dõi huyết áp và các chỉ số sức khỏe là một phần quan trọng trong quá trình lọc máu. Bệnh viện được trang bị hệ thống máy lọc máu, trong đó có công nghệ HDF Online, cùng hệ thống xử lý nước phục vụ hoạt động điều trị. Chạy thận công nghệ cao HDF Online là kỹ thuật lọc máu kết hợp hai cơ chế lọc, giúp lọc sách độc chất "cứng đầu". Việc lựa chọn kỹ thuật lọc máu cần dựa trên chỉ định và tình trạng sức khỏe của từng người bệnh.

Bên cạnh ứng dụng công nghệ, những thay đổi về huyết áp, cân nặng và triệu chứng trong quá trình điều trị được nhân viên y tế theo dõi để hỗ trợ bác sĩ đánh giá tình trạng người bệnh. Sau khi trở về nhà, người bệnh cần tiếp tục thực hiện hướng dẫn chăm sóc, ghi nhận những bất thường và trao đổi với nhân viên y tế trong các buổi lọc máu tiếp theo.

Theo dõi huyết áp sau lọc máu không chỉ là ghi lại một chỉ số. Điều quan trọng là nhận biết những thay đổi của cơ thể, nghỉ ngơi phù hợp, tuân thủ điều trị và chủ động tìm kiếm hỗ trợ y tế khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Để được tư vấn về chạy thận nhân tạo, theo dõi huyết áp và chăm sóc sau lọc máu, Quý vị có thể liên hệ Bệnh viện Gia An 115 để được hướng dẫn và đặt lịch khám phù hợp.
--------------
THÔNG TIN TƯ VẤN VÀ ĐẶT LỊCH KHÁM
BỆNH VIỆN GIA AN 115
Địa chỉ: 05 Đường số 17A, Khu phố 26, phường An Lạc, TP.HCM
Tổng đài tư vấn và đặt lịch khám: (028) 62 885 886
Cấp cứu 24/24: (028) 62 655 115
Website: www.giaan115.com