DÂN VĂN PHÒNG VÀ NHỮNG THÓI QUEN ÂM THẦM LÀM TĂNG NGUY CƠ GAN NHIỄM MỠ

Ngồi làm việc 8 tiếng mỗi ngày, ít vận động, ăn uống thất thường và thường xuyên thức khuya chạy deadline là những thói quen quen thuộc của nhiều nhân viên văn phòng. Tuy nhiên, ít ai nhận ra rằng chính lối sống này có thể góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, ngay cả ở những người trẻ tuổi hoặc có vóc dáng cân đối.

Gan nhiễm mỡ thường tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, nhiều người chỉ tình cờ phát hiện bệnh khi khám sức khỏe định kỳ hoặc thực hiện siêu âm bụng vì một lý do khác.

 

1. Vì sao dân văn phòng dễ đối mặt với nguy cơ gan nhiễm mỡ?

Gan nhiễm mỡ là tình trạng chất béo tích tụ quá mức trong tế bào gan. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố như thừa cân, béo phì, đề kháng insulin, đái tháo đường type 2, rối loạn mỡ máu, sử dụng rượu bia và một số nguyên nhân khác.

Trong đó, bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chức năng chuyển hóa (MASLD) đang được quan tâm bởi mối liên hệ chặt chẽ với các vấn đề sức khỏe chuyển hóa.

Đối với dân văn phòng, nguy cơ không chỉ đến từ một bữa ăn nhiều dầu mỡ hay một ngày ít vận động, mà thường là kết quả của nhiều thói quen thiếu lành mạnh kéo dài.

Việc ngồi liên tục trước máy tính, ít tiêu hao năng lượng, thường xuyên sử dụng thực phẩm giàu đường và chất béo có thể góp phần gây tăng cân, tích tụ mỡ nội tạng và rối loạn chuyển hóa. Đây đều là những yếu tố có liên quan đến sự hình thành gan nhiễm mỡ.

Đáng chú ý, người có cân nặng bình thường vẫn có thể bị gan nhiễm mỡ, đặc biệt khi có tình trạng tích tụ mỡ nội tạng hoặc các bất thường chuyển hóa.

2. Những thói quen quen thuộc của dân văn phòng có thể gây hại cho gan

Ngồi làm việc nhiều giờ, ít vận động

Một ngày làm việc của nhân viên văn phòng thường bắt đầu bằng việc ngồi trước máy tính và kết thúc sau nhiều giờ xử lý công việc. Không ít người còn tiếp tục ngồi sử dụng điện thoại, xem phim hoặc làm việc tại nhà vào buổi tối.

Lối sống ít vận động khiến cơ thể tiêu hao ít năng lượng hơn, đồng thời có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa đường huyết và chuyển hóa chất béo.

Khi tình trạng này kéo dài, đặc biệt nếu kết hợp với chế độ ăn dư thừa năng lượng, nguy cơ tích tụ mỡ trong gan có thể gia tăng.

Ngay cả những người có tập thể dục vẫn nên hạn chế thời gian ngồi liên tục trong ngày bằng cách đứng dậy và vận động thường xuyên.

Thường xuyên sử dụng đồ ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn

Do áp lực công việc, nhiều nhân viên văn phòng có thói quen đặt đồ ăn giao tận nơi, lựa chọn thức ăn nhanh hoặc dùng các món chế biến sẵn để tiết kiệm thời gian.

Một số loại thực phẩm này chứa nhiều năng lượng, chất béo bão hòa, muối và ít chất xơ. Nếu sử dụng thường xuyên với khẩu phần không phù hợp, chúng có thể góp phần làm tăng cân và ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe chuyển hóa.

Bên cạnh đó, việc ăn quá nhanh, ít rau xanh và thiếu sự đa dạng trong thực đơn cũng khiến chế độ dinh dưỡng hằng ngày mất cân đối.

Điều quan trọng không phải là loại bỏ hoàn toàn những món ăn yêu thích, mà là điều chỉnh tần suất, khẩu phần và cách kết hợp thực phẩm sao cho hợp lý.

Trà sữa, nước ngọt và thói quen nạp nhiều đường

Một ly trà sữa vào giữa buổi chiều hay nước ngọt khi làm việc căng thẳng đã trở thành thói quen của không ít người trẻ.

Tuy nhiên, các loại đồ uống có đường có thể cung cấp một lượng năng lượng đáng kể mà không tạo cảm giác no tương ứng.

Việc thường xuyên tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung, đặc biệt từ nước ngọt và đồ uống ngọt, có liên quan đến tăng nguy cơ tích tụ mỡ trong gan và các vấn đề chuyển hóa.

Thay vì sử dụng đồ uống nhiều đường mỗi ngày, nhân viên văn phòng nên ưu tiên nước lọc, trà không đường hoặc lựa chọn thức uống ít đường hơn.

Ăn uống thất thường vì công việc

Bỏ bữa sáng, ăn trưa muộn, ăn tối quá nhiều hoặc thường xuyên ăn vặt khi làm việc là những tình huống khá phổ biến ở môi trường công sở.

Khi bỏ bữa hoặc để cơ thể quá đói, một số người có xu hướng ăn nhiều hơn vào những bữa tiếp theo, từ đó khó kiểm soát tổng năng lượng nạp vào.

Ngoài ra, việc thường xuyên lựa chọn các món ăn tiện lợi nhưng thiếu cân đối cũng có thể khiến cơ thể không nhận đủ chất xơ và những dưỡng chất cần thiết.

Để bảo vệ sức khỏe, nên duy trì lịch ăn uống tương đối ổn định, ưu tiên thực phẩm đa dạng và chú ý đến khẩu phần phù hợp với nhu cầu của bản thân.

Thức khuya, thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài

Deadline liên tục, áp lực công việc và thói quen sử dụng thiết bị điện tử vào ban đêm có thể khiến nhiều người thường xuyên ngủ muộn.

Thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến những thay đổi trong cảm giác thèm ăn, khả năng kiểm soát đường huyết và sức khỏe chuyển hóa. Căng thẳng cũng có thể khiến một số người ăn uống mất kiểm soát hoặc giảm vận động.

Dù thức khuya không đồng nghĩa với việc chắc chắn mắc gan nhiễm mỡ, sự kết hợp giữa thiếu ngủ, ít vận động và chế độ ăn thiếu lành mạnh có thể làm gia tăng các yếu tố nguy cơ.

Vì vậy, chăm sóc lá gan không chỉ nằm ở chuyện ăn gì, mà còn liên quan đến cách chúng ta nghỉ ngơi và tổ chức sinh hoạt mỗi ngày.

3. Gan nhiễm mỡ có dấu hiệu nhận biết hay không?

Một trong những đặc điểm đáng chú ý của gan nhiễm mỡ là bệnh có thể không gây ra triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài.

Một số người có thể cảm thấy mệt mỏi hoặc khó chịu vùng bụng trên bên phải, nhưng đây đều là những biểu hiện không đặc hiệu, có thể gặp ở nhiều tình trạng sức khỏe khác.

Chính vì vậy, không nên chỉ dựa vào cảm giác cơ thể để kết luận gan có khỏe mạnh hay không.

Trong một số trường hợp, tình trạng tích tụ mỡ có thể đi kèm viêm gan, tổn thương tế bào gan và tiến triển thành xơ hóa gan. Nếu bệnh diễn tiến nặng, người bệnh có thể đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng như xơ gan.

Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp gan nhiễm mỡ đều tiến triển đến giai đoạn này. Nguy cơ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, đặc biệt là tình trạng viêm, xơ hóa và các bệnh lý chuyển hóa đi kèm.

Phát hiện sớm và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ có vai trò quan trọng trong việc hạn chế tiến triển của bệnh.

4. Làm thế nào để phát hiện gan nhiễm mỡ từ sớm?

Do bệnh thường ít biểu hiện, việc khám sức khỏe định kỳ có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt với những người có yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, đái tháo đường type 2, rối loạn mỡ máu hoặc tăng huyết áp.

Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp đánh giá như:

Xét nghiệm máu: Kiểm tra men gan và các chỉ số liên quan đến chuyển hóa, chẳng hạn đường huyết, mỡ máu.

Siêu âm bụng: Hỗ trợ phát hiện tình trạng gan nhiễm mỡ, dù phương pháp này có thể bỏ sót những trường hợp mức độ nhẹ.

Đánh giá nguy cơ xơ hóa gan: Bác sĩ có thể sử dụng các thang điểm, xét nghiệm hoặc phương pháp đo độ đàn hồi gan khi cần thiết.

Cần lưu ý rằng men gan bình thường không đồng nghĩa với việc chắc chắn không có gan nhiễm mỡ hoặc xơ hóa gan.

Việc chẩn đoán và lựa chọn phương pháp theo dõi cần dựa trên đánh giá tổng thể của bác sĩ, thay vì tự kết luận từ một kết quả xét nghiệm riêng lẻ.

 

5. Dân văn phòng nên thay đổi gì để bảo vệ lá gan?

Tin vui là nhiều yếu tố nguy cơ liên quan đến gan nhiễm mỡ có thể được cải thiện thông qua việc điều chỉnh lối sống.

Tăng cường vận động mỗi ngày

Nhân viên văn phòng nên chủ động đứng dậy, đi lại và vận động nhẹ sau những khoảng thời gian ngồi lâu.

Bên cạnh đó, người trưởng thành nên hướng đến ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, tùy tình trạng sức khỏe và khả năng vận động.

Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc những hoạt động yêu thích đều có thể giúp cải thiện sức khỏe chuyển hóa.

Xây dựng chế độ ăn cân đối

Ưu tiên rau xanh, trái cây nguyên quả với lượng phù hợp, ngũ cốc nguyên hạt, các nguồn đạm lành mạnh và chất béo không bão hòa.

Đồng thời, nên hạn chế đồ uống có đường, thực phẩm chế biến sẵn và những món chứa nhiều chất béo bão hòa.

Kiểm soát cân nặng và vòng bụng

Với người thừa cân hoặc béo phì, giảm cân từ từ và duy trì lâu dài có thể giúp cải thiện tình trạng tích tụ mỡ trong gan.

Mức giảm cân phù hợp cần được cá thể hóa theo thể trạng và tình trạng bệnh lý. Người có cân nặng bình thường cũng nên chú ý đến vòng bụng và các chỉ số chuyển hóa.

Duy trì giấc ngủ và hạn chế rượu bia

Ngủ đủ giấc, sắp xếp thời gian nghỉ ngơi hợp lý và hạn chế sử dụng rượu bia là những biện pháp có lợi cho sức khỏe tổng thể.

Đặc biệt, người đã được chẩn đoán mắc bệnh gan cần trao đổi với bác sĩ về việc sử dụng rượu bia và các biện pháp kiểm soát bệnh phù hợp.

Không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng được quảng cáo là “giải độc gan”, “thải mỡ gan” khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

6. Chủ động chăm sóc lá gan ngay từ hôm nay

 

Gan nhiễm mỡ không còn là vấn đề chỉ cần quan tâm khi bước vào tuổi trung niên. Người trẻ, đặc biệt là những người làm việc văn phòng với lịch sinh hoạt thiếu điều độ, cũng cần chủ động nhận diện và điều chỉnh các yếu tố nguy cơ.

Không nhất thiết phải thay đổi toàn bộ lối sống trong một ngày. Bắt đầu bằng việc đứng dậy vận động thường xuyên hơn, giảm đồ uống có đường, lựa chọn bữa ăn cân đối và ngủ đủ giấc đã là những bước đi tích cực.

Quan trọng hơn, đừng đợi đến khi cơ thể xuất hiện triệu chứng mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe lá gan.

Tại Bệnh viện Gia An 115, người bệnh có thể thăm khám để được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe, tư vấn các xét nghiệm phù hợp và hướng dẫn kiểm soát những yếu tố nguy cơ liên quan đến gan nhiễm mỡ.

Chủ động kiểm tra sức khỏe và duy trì lối sống lành mạnh chính là cách bảo vệ lá gan, đồng thời góp phần phòng ngừa nhiều bệnh lý chuyển hóa trong tương lai.