ĐỘT QUỴ KHI CHƠI THỂ THAO VÀ NHỮNG NGUY CƠ TIỀM ẨN KHÔNG NÊN XEM NHẸ

Tập luyện thể thao thường xuyên là một trong những phương pháp hiệu quả giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, cải thiện thể lực và giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh lý. Tuy nhiên, đột quỵ vẫn có thể xảy ra ở người thường xuyên vận động, thậm chí cả vận động viên chuyên nghiệp, đặc biệt khi tồn tại những yếu tố nguy cơ chưa được phát hiện hoặc kiểm soát.

Hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo và chủ động kiểm tra sức khỏe là những yếu tố quan trọng giúp mỗi người duy trì thói quen vận động an toàn.

1. Vì sao người thường xuyên chơi thể thao vẫn có nguy cơ đột quỵ?

Đột quỵ là tình trạng tổn thương não xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một vùng não bị gián đoạn do tắc nghẽn mạch máu (đột quỵ thiếu máu não) hoặc khi mạch máu trong não bị vỡ (đột quỵ xuất huyết não).

Mặc dù vận động thể chất đều đặn giúp giảm nguy cơ đột quỵ về lâu dài, việc có thể lực tốt không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không có nguy cơ mắc bệnh.

Trong quá trình tập luyện, đặc biệt ở các môn thể thao cường độ cao như chạy marathon, bóng đá, cầu lông hoặc tập tạ nặng, nhịp tim và huyết áp có thể tăng đáng kể để đáp ứng nhu cầu hoạt động của cơ thể.

Đây là phản ứng sinh lý bình thường. Tuy nhiên, ở người có bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp hoặc bất thường mạch máu tiềm ẩn, những thay đổi này có thể làm gia tăng nguy cơ xảy ra biến cố.

Điều quan trọng cần hiểu là chơi thể thao không phải nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ ở tất cả mọi người. Nguy cơ thường liên quan đến tình trạng sức khỏe nền, các yếu tố nguy cơ và hoàn cảnh vận động cụ thể.

 

2. Những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ khi chơi thể thao

Tăng huyết áp, đặc biệt khi gắng sức

Khi vận động mạnh, huyết áp thường tăng tạm thời. Đối với người có tăng huyết áp chưa được kiểm soát, tình trạng này có thể làm gia tăng áp lực lên thành mạch máu.

Đặc biệt, ở những người có bất thường mạch máu não như phình động mạch hoặc dị dạng mạch máu, huyết áp tăng cao có thể là yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ xuất huyết não.

Vì vậy, người có tiền sử tăng huyết áp cần kiểm soát huyết áp và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi tham gia các hoạt động thể lực cường độ cao.

Bệnh lý tim mạch tiềm ẩn

Một số bệnh lý tim mạch có thể diễn tiến âm thầm, không gây triệu chứng rõ ràng trong sinh hoạt hằng ngày.

Trong đó, rung nhĩ là một dạng rối loạn nhịp tim có thể làm hình thành cục máu đông trong tim. Khi cục máu đông di chuyển theo dòng máu lên não, người bệnh có nguy cơ bị đột quỵ thiếu máu não.

Ngoài ra, một số bệnh tim bẩm sinh hoặc bất thường cấu trúc tim cũng có thể liên quan đến nguy cơ đột quỵ trong những điều kiện nhất định.

Đáng lưu ý, không phải mọi bệnh tim ở vận động viên đều trực tiếp gây đột quỵ. Một số bệnh lý tim khác chủ yếu làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp nguy hiểm hoặc ngừng tim đột ngột, cần được đánh giá riêng.

Mất nước và rối loạn điện giải

Tập luyện kéo dài, đặc biệt dưới thời tiết nắng nóng, có thể khiến cơ thể mất nhiều nước và chất điện giải qua mồ hôi.

Mất nước nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến thể tích tuần hoàn và hoạt động của hệ tim mạch. Trong một số tình huống, tình trạng này có thể góp phần làm gia tăng nguy cơ biến cố ở người có yếu tố nguy cơ sẵn có.

Tuy nhiên, không nên xem mất nước thông thường là nguyên nhân trực tiếp phổ biến gây đột quỵ.

Người tập luyện cần bổ sung nước phù hợp với thời gian, cường độ vận động và điều kiện thời tiết.

Sử dụng chất kích thích hoặc sản phẩm hỗ trợ tập luyện không rõ nguồn gốc

Một số chất kích thích có thể làm tăng huyết áp, nhịp tim và gây rối loạn nhịp tim.

Việc sử dụng sản phẩm tăng hiệu suất tập luyện không rõ thành phần, đặc biệt các sản phẩm chứa chất kích thích mạnh, có thể tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe tim mạch và mạch máu não.

Người chơi thể thao nên thận trọng với các sản phẩm được quảng cáo giúp tăng sức bền hoặc tăng hiệu suất nhanh chóng, nhất là khi chưa được kiểm chứng về độ an toàn.

3. Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ khi chơi thể thao cần cấp cứu ngay

 

Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ trong lúc vận động hoặc khi nghỉ ngơi. Việc nhận biết sớm triệu chứng đóng vai trò đặc biệt quan trọng, bởi mỗi phút chậm trễ đều có thể khiến tổn thương não tiến triển.

Có thể ghi nhớ các dấu hiệu cảnh báo theo nguyên tắc BE FAST:

B – Balance (Thăng bằng): Đột ngột chóng mặt, mất thăng bằng, đi đứng loạng choạng hoặc khó phối hợp vận động.

E – Eyes (Thị lực): Đột ngột nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực ở một hay cả hai mắt.

F – Face (Khuôn mặt): Miệng méo, khuôn mặt mất cân đối, một bên mặt bị xệ xuống.

A – Arms (Cánh tay): Đột ngột yếu hoặc tê một bên tay, chân; không thể nâng đều hai tay.

S – Speech (Lời nói): Nói khó, nói ngọng, không diễn đạt được hoặc không hiểu lời nói.

T – Time (Thời gian): Gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào.

Ngoài ra, đau đầu dữ dội đột ngột, khác thường, đặc biệt khi đi kèm nôn ói, rối loạn ý thức hoặc các dấu hiệu thần kinh khác, cũng cần được đánh giá cấp cứu.

Không nên nhầm lẫn những triệu chứng này với tình trạng mệt mỏi, kiệt sức hoặc mất nước sau vận động.

Đặc biệt, ngay cả khi triệu chứng chỉ kéo dài vài phút rồi tự biến mất, người bệnh vẫn cần được cấp cứu vì đây có thể là dấu hiệu của cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự.

4. Cần làm gì khi nghi ngờ đột quỵ trong lúc chơi thể thao?

Khi phát hiện người đang tập luyện có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần nhanh chóng thực hiện các bước sau:

Thứ nhất, ngừng vận động ngay lập tức. Đưa người bệnh đến vị trí an toàn, tránh té ngã hoặc tiếp tục gắng sức.

Thứ hai, gọi cấp cứu 115. Không chờ triệu chứng tự cải thiện và không để người bệnh tự lái xe đến bệnh viện.

Thứ ba, ghi nhận thời điểm khởi phát triệu chứng. Nếu không xác định được thời điểm bắt đầu, cần ghi nhận thời điểm cuối cùng người bệnh còn bình thường. Đây là thông tin quan trọng để bác sĩ đánh giá phương án điều trị.

Thứ tư, không tự ý cho người bệnh ăn uống hoặc sử dụng thuốc. Đặc biệt, không tự dùng aspirin vì chưa thể xác định người bệnh bị đột quỵ thiếu máu não hay xuất huyết não nếu chưa được thăm khám và chẩn đoán hình ảnh.

Trong trường hợp người bệnh bất tỉnh, cần kiểm tra nhịp thở và làm theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu. Nếu người bệnh không thở bình thường, cần tiến hành hồi sức tim phổi khi có khả năng thực hiện.

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu tối khẩn cấp. Một số phương pháp điều trị chỉ phù hợp trong những khoảng thời gian nhất định và tùy thuộc vào tình trạng của từng người bệnh. Vì vậy, việc tiếp cận cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ càng sớm càng tốt là yếu tố quan trọng giúp cải thiện cơ hội điều trị.

5. Làm thế nào để phòng ngừa đột quỵ khi chơi thể thao?

Duy trì thói quen vận động lành mạnh vẫn là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ đột quỵ. Để tập luyện an toàn, mỗi người nên:

Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Đặc biệt nếu có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh lý tim mạch sớm.

Lựa chọn cường độ vận động phù hợp: Tăng dần thời gian và mức độ tập luyện, tránh đột ngột thực hiện các bài tập vượt quá khả năng.

Khởi động và phục hồi hợp lý: Giúp cơ thể thích nghi với hoạt động thể chất và hạn chế nguy cơ chấn thương.

Bổ sung đủ nước: Điều chỉnh lượng nước uống phù hợp với thời tiết, cường độ và thời gian tập luyện.

Không lạm dụng chất kích thích: Hạn chế sử dụng các sản phẩm tăng hiệu suất tập luyện không rõ nguồn gốc.

Lắng nghe cơ thể: Ngừng tập và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi xuất hiện các triệu chứng bất thường.

Người có bệnh tim mạch, từng bị đột quỵ hoặc có triệu chứng bất thường khi gắng sức nên được bác sĩ đánh giá trước khi bắt đầu chương trình tập luyện cường độ cao.

6. Chủ động phòng ngừa đột quỵ để vận động an toàn

Thể thao là một phần quan trọng của lối sống khỏe mạnh. Tuy nhiên, sức bền tốt hay khả năng vận động linh hoạt không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không có nguy cơ đột quỵ.

Việc chủ động kiểm soát huyết áp, phát hiện các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn, duy trì chế độ sinh hoạt khoa học và nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo sẽ góp phần giảm thiểu nguy cơ biến cố nguy hiểm.

Bệnh viện Gia An 115 khuyến cáo người dân không nên chủ quan trước các dấu hiệu thần kinh xuất hiện đột ngột trong hoặc sau khi vận động. Khi nghi ngờ đột quỵ, cần gọi cấp cứu ngay để người bệnh được đánh giá và xử trí kịp thời.

Vận động đúng cách để khỏe mạnh hơn, đồng thời chủ động bảo vệ sức khỏe để mỗi buổi tập luôn an toàn.

SEO Title: Đột quỵ khi chơi thể thao: Nguy cơ và dấu hiệu cảnh báo

Từ khóa chính: đột quỵ khi chơi thể thao

Từ khóa phụ: dấu hiệu đột quỵ, nguy cơ đột quỵ, phòng ngừa đột quỵ, đột quỵ khi vận động