Nhận biết các triệu chứng ngưng thở khi ngủ ở người lớn

Ngưng thở khi ngủ là rối loạn hô hấp xảy ra trong lúc ngủ, khiến người bệnh ngừng thở từng cơn lặp đi lặp lại suốt đêm. Nhiều người chỉ nghĩ đây là tình trạng ngủ ngáy thông thường, tuy nhiên bệnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tim mạch, huyết áp, chuyển hóa và chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện sớm.

Việc nhận biết các triệu chứng ngưng thở khi ngủ giúp người bệnh chủ động thăm khám và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng lâu dài.

Ngưng thở khi ngủ là gì?

Ngưng thở khi ngủ là tình trạng luồng không khí đi vào phổi bị gián đoạn trong lúc ngủ. Mỗi lần ngừng thở có thể kéo dài vài giây đến hàng chục giây và lặp lại nhiều lần trong đêm, làm giảm lượng oxy trong máu và khiến giấc ngủ bị phân mảnh.

Trong số các dạng bệnh, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là loại thường gặp nhất. Tình trạng này xảy ra khi đường hô hấp trên bị hẹp hoặc xẹp xuống trong lúc ngủ, khiến không khí khó lưu thông.

Điều đáng lưu ý là nhiều người mắc bệnh nhưng không nhận ra vì các cơn ngừng thở thường diễn ra khi đang ngủ. Không ít trường hợp chỉ được phát hiện khi người thân nhận thấy tình trạng ngủ ngáy lớn hoặc ngưng thở bất thường vào ban đêm.

Triệu chứng ngưng thở khi ngủ thường gặp

Các triệu chứng của ngưng thở khi ngủ có thể xuất hiện cả vào ban đêm lẫn ban ngày. Trong giai đoạn đầu, nhiều biểu hiện khá mơ hồ nên dễ bị bỏ qua.

Ngủ ngáy lớn kéo dài

Ngáy to là một trong những dấu hiệu thường gặp nhất của ngưng thở khi ngủ. Tiếng ngáy thường xuất hiện gần như mỗi đêm, âm thanh to, ngắt quãng và có thể khiến người ngủ cùng bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, không phải ai ngủ ngáy cũng mắc ngưng thở khi ngủ. Điều đáng chú ý là tiếng ngáy đi kèm với những khoảng im lặng bất thường do người bệnh tạm ngừng thở.

Ngáy to là dấu hiệu thường gặp của ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở khi ngủ được người khác phát hiện

Nhiều người bệnh không biết mình bị ngưng thở cho đến khi được người thân nhận thấy tình trạng ngừng thở trong lúc ngủ. Người ngủ cùng có thể quan sát thấy bệnh nhân:

• Đột ngột ngừng thở vài giây
• Thở hổn hển sau cơn ngưng thở
• Giật mình hoặc thức giấc giữa đêm

Đây là dấu hiệu quan trọng gợi ý bệnh lý cần được kiểm tra chuyên sâu.

Buồn ngủ ban ngày quá mức

Dù ngủ đủ thời gian, người bệnh vẫn cảm thấy mệt mỏi, thiếu tỉnh táo hoặc dễ buồn ngủ vào ban ngày. Nguyên nhân là giấc ngủ liên tục bị gián đoạn bởi các cơn ngưng thở, khiến cơ thể không đạt được trạng thái nghỉ ngơi thực sự. Nhiều trường hợp dễ ngủ gật khi làm việc, buồn ngủ khi lái xe, giảm tập trung và hiệu suất công việc… Triệu chứng này có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống và làm tăng nguy cơ tai nạn.

Đau đầu sau khi ngủ dậy

Một số người thường xuyên thức dậy với cảm giác đau đầu hoặc nặng đầu vào buổi sáng. Tình trạng này có thể liên quan đến việc giảm oxy máu trong đêm do các cơn ngưng thở lặp đi lặp lại. Cơn đau đầu thường xuất hiện vào sáng sớm và giảm dần trong ngày.

Khô miệng hoặc đau họng khi thức dậy

Người mắc ngưng thở khi ngủ thường có xu hướng thở bằng miệng trong lúc ngủ, đặc biệt khi đường thở bị tắc nghẽn. Điều này có thể khiến người bệnh cảm thấy khô miệng, khát nước khi ngủ dậy, đau rát họng vào buổi sáng… Mặc dù không đặc hiệu, đây là triệu chứng khá phổ biến ở người mắc bệnh.

Người bệnh thường cảm thấy khô miệng, khát nước khi ngủ dậy, đau rát họng vào buổi sáng

Ngủ không sâu giấc, dễ thức giấc giữa đêm

Người bệnh có thể thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm mà không rõ lý do. Một số trường hợp cảm thấy khó thở, nghẹt thở hoặc tim đập nhanh khi đang ngủ. Giấc ngủ bị chia nhỏ nhiều lần khiến cơ thể không được phục hồi đầy đủ, dẫn đến tình trạng mệt mỏi kéo dài.

Những đối tượng có nguy cơ cao bị ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở khi ngủ có thể gặp ở nhiều đối tượng, nhưng nguy cơ thường cao hơn ở những người có các yếu tố sau:

• Thừa cân hoặc béo phì
• Vòng cổ lớn
• Nam giới trung niên
• Người hút thuốc lá
• Người uống rượu bia thường xuyên
• Người có tăng huyết áp
• Người có bất thường cấu trúc đường hô hấp trên

Ngoài ra, tuổi tác tăng dần cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh do trương lực cơ vùng hầu họng giảm theo thời gian.

Ngưng thở khi ngủ có nguy hiểm không?

Nhiều người cho rằng ngủ ngáy chỉ gây phiền toái trong sinh hoạt, tuy nhiên ngưng thở khi ngủ thực sự là một bệnh lý cần được quan tâm đúng mức. Khi tình trạng thiếu oxy và gián đoạn giấc ngủ kéo dài, người bệnh có nguy cơ cao gặp các biến chứng như: tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, bệnh tim mạch, đột quỵ, đái tháo đường type 2, suy giảm trí nhớ và khả năng tập trung… Ngoài ra, buồn ngủ ban ngày quá mức còn làm tăng nguy cơ tai nạn lao động và tai nạn giao thông.

Khi nào cần đi khám?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu như ngủ ngáy kéo dài, buồn ngủ nhiều vào ban ngày hoặc được người thân ghi nhận có cơn ngưng thở khi ngủ.

Đặc biệt, những trường hợp có kèm tăng huyết áp, béo phì hoặc bệnh tim mạch càng cần được tầm soát sớm. Việc phát hiện và điều trị kịp thời có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.

Nên đi khám nếu ngủ ngáy kéo dài, buồn ngủ nhiều vào ban ngày

Ngưng thở khi ngủ được chẩn đoán như thế nào?

Để chẩn đoán xác định, bác sĩ có thể chỉ định đo đa ký giấc ngủ. Đây là phương pháp theo dõi nhiều thông số trong lúc ngủ như nhịp thở, nồng độ oxy máu, nhịp tim và hoạt động não. Kết quả giúp đánh giá mức độ ngưng thở khi ngủ và hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ khai thác triệu chứng, thói quen sinh hoạt và các bệnh lý đi kèm để đánh giá toàn diện tình trạng người bệnh.

Điều trị ngưng thở khi ngủ như thế nào?

Việc điều trị ngưng thở khi ngủ phụ thuộc vào mức độ bệnh, nguyên nhân gây tắc nghẽn đường thở cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể của từng người bệnh. Mục tiêu điều trị là giúp duy trì đường thở thông thoáng trong lúc ngủ, cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, hô hấp về lâu dài.

Ở những trường hợp nhẹ, bác sĩ thường ưu tiên thay đổi lối sống vì đây là yếu tố có thể cải thiện đáng kể triệu chứng. Người bệnh được khuyến khích giảm cân nếu thừa cân hoặc béo phì, bởi mỡ tích tụ quanh vùng cổ có thể làm hẹp đường thở khi ngủ. Đồng thời, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá và tránh sử dụng thuốc an thần trước khi ngủ cũng giúp giảm tình trạng xẹp đường hô hấp trên. Một số trường hợp được hướng dẫn thay đổi tư thế ngủ, đặc biệt là tránh nằm ngửa vì tư thế này có thể khiến lưỡi và mô mềm vùng họng dễ chèn ép đường thở hơn.

Đối với những trường hợp ngưng thở khi ngủ mức độ trung bình hoặc nặng, phương pháp điều trị phổ biến hiện nay là sử dụng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP). Thiết bị này hoạt động bằng cách tạo ra luồng khí áp lực nhẹ thông qua mặt nạ đeo khi ngủ, giúp giữ cho đường hô hấp không bị xẹp xuống. Đây được xem là phương pháp điều trị hiệu quả hàng đầu đối với ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, giúp cải thiện tình trạng thiếu oxy, giảm buồn ngủ ban ngày và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Ngoài CPAP, một số trường hợp có thể được chỉ định sử dụng dụng cụ chỉnh hàm khi ngủ nhằm hỗ trợ đưa hàm dưới ra trước, giúp mở rộng đường thở. Phương pháp này thường áp dụng cho những trường hợp nhẹ hoặc người không thích nghi được với máy CPAP.

Trong những trường hợp có bất thường cấu trúc vùng tai mũi họng như amidan quá phát, lệch vách ngăn mũi hoặc mô mềm vùng hầu họng gây hẹp đường thở, bác sĩ có thể cân nhắc can thiệp phẫu thuật. Tùy từng nguyên nhân cụ thể, phương pháp phẫu thuật sẽ khác nhau nhằm cải thiện sự lưu thông không khí trong lúc ngủ.

Bên cạnh điều trị, người bệnh cần tái khám định kỳ để theo dõi hiệu quả điều trị và điều chỉnh phương pháp phù hợp nếu cần thiết. Việc tuân thủ điều trị đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát triệu chứng và hạn chế các biến chứng lâu dài của bệnh.

Kết luận

Các triệu chứng ngưng thở khi ngủ thường diễn tiến âm thầm và dễ bị nhầm lẫn với tình trạng mệt mỏi thông thường hoặc ngủ ngáy đơn thuần. Tuy nhiên, nếu kéo dài, bệnh có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tim mạch, chuyển hóa và chất lượng cuộc sống.

Việc nhận biết sớm những dấu hiệu như ngủ ngáy lớn, buồn ngủ ban ngày, thức giấc giữa đêm hoặc được ghi nhận có cơn ngưng thở khi ngủ giúp người bệnh chủ động thăm khám và điều trị kịp thời. Đặc biệt, những người có yếu tố nguy cơ như béo phì hoặc tăng huyết áp nên được tầm soát sớm để hạn chế biến chứng lâu dài.