Viêm cầu thận mạn: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm cầu thận mạn là một trong những bệnh lý thận nguy hiểm, tiến triển âm thầm nhưng có thể dẫn đến suy thận mạn giai đoạn cuối nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Việc hiểu đúng về nguyên nhân, dấu hiệu và các phương pháp điều trị viêm cầu thận mạn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chức năng thận lâu dài cho người bệnh.

Viêm cầu thận mạn là gì?

Viêm cầu thận mạn là tình trạng tổn thương viêm kéo dài tại các cầu thận – đơn vị lọc máu cơ bản của thận – diễn ra trên 3 tháng, gây suy giảm dần chức năng lọc và điều hòa của thận.

Khác với viêm cầu thận cấp thường khởi phát rầm rộ, viêm cầu thận mạn tiến triển chậm, triệu chứng nghèo nàn ở giai đoạn đầu nên dễ bị bỏ sót. Khi bệnh được phát hiện, nhiều trường hợp chức năng thận đã suy giảm đáng kể.

Nguyên nhân gây viêm cầu thận mạn

Viêm cầu thận mạn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, phổ biến gồm:

- Hậu quả của viêm cầu thận cấp không điều trị triệt để. Một số trường hợp viêm cầu thận cấp không được điều trị đầy đủ có thể chuyển sang mạn tính.

- Do các bệnh tự miễn như Lupus ban đỏ hệ thống, viêm mạch máu, hội chứng Goodpasture. Các bệnh này khiến hệ miễn dịch tấn công nhầm vào cầu thận.

- Các bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, tăng huyết áp kéo dài, bệnh gan mạn tính. Đây là những yếu tố làm tổn thương mạch máu thận và cầu thận theo thời gian.

- Nhiễm trùng mạn tính: viêm họng do liên cầu, viêm nội tâm mạc, nhiễm trùng da kéo dài cũng có thể là yếu tố khởi phát.

- Nguyên nhân không rõ ràng: Nhiều trường hợp không rõ nguyên nhân khởi đầu.

Triệu chứng viêm cầu thận mạn thường gặp

Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như:

• Nước tiểu sậm màu, màu váng sắt hay màu nâu, nước tiểu có bọt.
• Phù nhẹ, trung bình hoặc nặng, tái phát nhiều lần.
• Tiểu ít, lượng nước tiểu thay đổi tùy từng bệnh nhân và giai đoạn bệnh. Bệnh càng tiến triển thì tình trạng thiểu niệu càng rõ.

Bệnh tiến triển, người bệnh ở giai đoạn suy thận thường có thiếu máu, tăng huyết áp và có các triệu chứng biểu hiện hội chứng ure máu cao. Người bệnh có thể có các biểu hiện: Sút cân, nôn và buồn nôn, mệt mỏi, đau đầu, ngứa, đi tiểu nhiều vào ban đêm, hay bị co giật cơ bắp, chuột rút, chảy máu cam… 

Nên lưu ý màu nước tiểu để phát hiện sớm các bệnh về thận

Viêm cầu thận mạn nguy hiểm như thế nào?

Nếu không được kiểm soát tốt, viêm cầu thận mạn có thể gây:

• Suy thận mạn giai đoạn cuối
• Phải chạy thận nhân tạo hoặc ghép thận
• Tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim do tăng huyết áp và rối loạn lipid máu
• Phù phổi cấp, suy tim
• Rối loạn điện giải đe dọa tính mạng

Do đó, việc phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ có ý nghĩa quyết định đến tiên lượng bệnh.

Chẩn đoán và điều trị viêm cầu thận mạn

Để chẩn đoán viêm cầu thận mạn, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng và thực hiện các cận lâm sàng gồm: xét nghiệm nước tiểu (điện giải đồ, protein niệu, hồng cầu niệu, trụ niệu); xét nghiệm máu (công thức máu, creatinin, ure máu, Albumin máu); siêu âm thận; sinh thiết thận.

Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu giúp phục hồi hoàn toàn tổn thương cầu thận. Mục tiêu điều trị viêm cầu thận mạn chủ yếu là kiểm soát triệu chứng, làm chậm tiến triển suy thận và xử trí các biến chứng, tùy theo từng giai đoạn của bệnh.

Giai đoạn viêm cầu thận mạn chưa suy thận

Ở giai đoạn này, nếu người bệnh chưa có biểu hiện lâm sàng rõ rệt và chức năng thận còn ổn định, bác sĩ thường chỉ định theo dõi định kỳ, kiểm tra huyết áp, xét nghiệm nước tiểu và chức năng thận để phát hiện sớm các dấu hiệu tiến triển.

Khi đã xuất hiện triệu chứng, việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát các rối loạn đi kèm:

• Người bệnh được hướng dẫn ăn nhạt, hạn chế lượng nước uống để giảm phù và tránh quá tải tuần hoàn. Trường hợp phù nhiều, bác sĩ có thể chỉ định thuốc lợi tiểu với liều phù hợp nhằm duy trì lượng nước tiểu ổn định.
• Tăng huyết áp – biến chứng rất thường gặp trong viêm cầu thận mạn – cần được kiểm soát chặt chẽ bằng thuốc hạ huyết áp. Một số nhóm thuốc như ức chế men chuyển hoặc ức chế thụ thể angiotensin thường được ưu tiên vì có tác dụng bảo vệ nhu mô thận lâu dài. Người bệnh cần dùng thuốc đều đặn và tái khám định kỳ để theo dõi huyết áp và chức năng thận.
• Trong trường hợp viêm cầu thận mạn kèm hội chứng thận hư, ngoài điều trị triệu chứng, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch như corticoid hoặc các thuốc chuyên biệt khác, tùy nguyên nhân. Nếu có nhiễm khuẩn, cần điều trị bằng kháng sinh phù hợp, ưu tiên các thuốc ít độc với thận. Đồng thời, các bệnh lý nền như lupus ban đỏ hệ thống, đái tháo đường cũng phải được kiểm soát chặt chẽ.

Người bệnh cần theo dõi huyết áp và chức năng thận

Giai đoạn viêm cầu thận mạn đã suy thận

Khi bệnh tiến triển sang suy thận mạn, ngoài các biện pháp kiểm soát triệu chứng kể trên, người bệnh cần được điều trị theo phác đồ suy thận mạn tương ứng với từng giai đoạn.

Ở giai đoạn sớm, điều trị bảo tồn vẫn là chủ yếu, bao gồm kiểm soát huyết áp, điều chỉnh chế độ ăn (giảm đạm, giảm muối, kiểm soát kali, phospho), điều trị thiếu máu và rối loạn điện giải. Khi suy thận tiến triển đến giai đoạn cuối, người bệnh sẽ cần được chuẩn bị cho các phương pháp điều trị thay thế thận như chạy thận nhân tạo, lọc màng bụng hoặc ghép thận, nhằm duy trì sự sống và chất lượng cuộc sống lâu dài.

Bên cạnh dùng thuốc, người bệnh cần có chế độ ăn uống phù hợp: hạn chế muối (< 5g/ngày); kiểm soát lượng đạm theo chỉ định; uống nước phù hợp tình trạng phù và chức năng thận; hạn chế thực phẩm giàu kali, phospho khi suy thận tiến triển và tránh rượu bia, thuốc lá.

Viêm cầu thận mạn có chữa khỏi không?

Viêm cầu thận mạn không thể phục hồi hoàn toàn cấu trúc cầu thận đã tổn thương. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng thì có thể kiểm soát triệu chứng, làm chậm quá trình suy thận, kéo dài thời gian chưa phải lọc máu và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Để phát hiện sớm bệnh, người bệnh nên đi khám chuyên khoa thận – tiết niệu khi có các triệu chứng:

• Phù mặt, phù chân kéo dài
• Nước tiểu có bọt nhiều, sẫm màu
• Tăng huyết áp không rõ nguyên nhân
• Mệt mỏi kéo dài, thiếu máu
• Tiền sử viêm cầu thận cấp, lupus, đái tháo đường, tăng huyết áp lâu năm

Khám định kỳ giúp phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn sớm – thời điểm điều trị hiệu quả nhất.

Kết luận

Viêm cầu thận mạn là bệnh lý nguy hiểm, tiến triển âm thầm nhưng có thể gây suy thận không hồi phục. Việc nhận biết sớm triệu chứng, tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống đóng vai trò then chốt trong việc bảo tồn chức năng thận và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh.