Phẫu thuật thay khớp gối: Khi nào cần thực hiện, quy trình ra sao?

Phẫu thuật thay khớp gối là phương pháp điều trị hiệu quả cho các trường hợp thoái hóa khớp gối nặng, tổn thương khớp không thể phục hồi bằng điều trị nội khoa hay vật lý trị liệu. Với sự phát triển của kỹ thuật y học hiện đại, phẫu thuật này ngày càng an toàn, giúp người bệnh giảm đau rõ rệt, cải thiện khả năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bài viết dưới đây cung cấp thông tin toàn diện về chỉ định, quy trình, lợi ích, rủi ro và chăm sóc sau phẫu thuật.

Phẫu thuật thay khớp gối là gì?

Phẫu thuật thay khớp gối là phẫu thuật trong đó bác sĩ loại bỏ phần khớp gối bị tổn thương (sụn, xương dưới sụn) và thay thế bằng khớp nhân tạo làm từ hợp kim kim loại, nhựa y sinh hoặc gốm sinh học. Khớp nhân tạo được thiết kế để mô phỏng cấu trúc và chức năng của khớp gối tự nhiên, giúp khôi phục khả năng vận động và giảm đau.

Tùy mức độ tổn thương, người bệnh có thể được chỉ định:

• Thay khớp gối bán phần (chỉ thay một khoang khớp bị hư hỏng).
• Thay khớp gối toàn phần (thay toàn bộ bề mặt khớp).

Hiện nay, tuổi thọ trung bình của khớp gối nhân tạo có thể đạt 15-20 năm hoặc lâu hơn nếu được chăm sóc và sử dụng đúng cách.

Xem thêm: Đứt dây chằng chéo trước Nguyên nhân, Dấu hiệu & Cách phòng ngừa hiệu quả

Khi nào nên phẫu thuật thay khớp gối?

Không phải mọi trường hợp đau khớp gối đều cần phẫu thuật. Phẫu thuật thay khớp gối thường được chỉ định khi:

• Thoái hóa khớp gối giai đoạn nặng, sụn khớp mòn nhiều, biến dạng trục chi.
• Đau khớp gối kéo dài, đau cả khi nghỉ ngơi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và giấc ngủ.
• Hạn chế vận động rõ rệt: khó đi lại, lên xuống cầu thang, đứng ngồi.
• Điều trị bảo tồn (thuốc, tiêm khớp, vật lý trị liệu) không còn hiệu quả.
• Các bệnh lý khác như viêm khớp dạng thấp, hoại tử chỏm xương đùi lan tới khớp gối, di chứng chấn thương nặng.

Một số tình huống dưới đây cần được cân nhắc kỹ hoặc tạm thời chưa chỉ định can thiệp ngoại khoa:

• Người bệnh có tình trạng sức khỏe toàn thân không ổn định hoặc mắc các bệnh lý nội khoa nặng như bệnh tim mạch tiến triển, suy thận, suy gan… Trong những trường hợp này, nguy cơ trong và sau phẫu thuật có thể tăng cao, do đó cần được hội chẩn kỹ giữa bác sĩ phẫu thuật, bác sĩ gây mê hồi sức và bác sĩ điều trị nội khoa trước khi đưa ra quyết định.
• Vùng khớp gối đang có ổ viêm hoặc nhiễm trùng. Phẫu thuật chỉ nên được thực hiện khi tình trạng nhiễm khuẩn đã được kiểm soát hoàn toàn để tránh nguy cơ nhiễm trùng khớp nhân tạo.
• Người bệnh còn trẻ tuổi thường được khuyến cáo trì hoãn phẫu thuật nếu có thể, bởi khớp gối nhân tạo có tuổi thọ giới hạn (khoảng 15-20 năm). Việc thay khớp quá sớm làm tăng khả năng phải phẫu thuật lại trong tương lai. Hơn nữa, thời hạn sử dụng khớp gối nhân tạo lại có thể thay đổi tùy vào mức độ vận động của người bệnh. Những người trẻ tuổi có nhu cầu đi lại, chơi thể thao nhiều có thể phải thay khớp gối lần hai khi sử dụng chưa đến 15 năm.
• Trường hợp thừa cân hoặc béo phì nặng cũng cần được đánh giá thận trọng, do trọng lượng cơ thể lớn có thể làm khớp nhân tạo nhanh bị mòn, lỏng hoặc giảm tuổi thọ sử dụng.

Quyết định phẫu thuật cần dựa trên thăm khám lâm sàng, chụp X quang, CT hoặc MRI, cũng như đánh giá tổng trạng sức khỏe của người bệnh.

Quy trình phẫu thuật thay khớp gối diễn ra như thế nào?

Một ca phẫu thuật thay khớp gối thường kéo dài từ 60-120 phút và được thực hiện theo các bước cơ bản sau:

1. Thăm khám và chuẩn bị trước mổ: Người bệnh được làm các xét nghiệm máu, kiểm tra chức năng tim phổi cùng các chẩn đoán hình ảnh cần thiết để đánh giá mức độ tổn thương khớp và khả năng chịu đựng phẫu thuật.
2. Gây tê hoặc gây mê: Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ lựa chọn gây tê tủy sống hoặc gây mê toàn thân.
3. Tiến hành thay khớp: Phần khớp bị hư hỏng được loại bỏ, bề mặt xương được tạo hình và lắp khớp nhân tạo phù hợp.
4. Kiểm tra độ vững và tầm vận động của khớp mới.
5. Đóng vết mổ và theo dõi hậu phẫu.

Sau mổ 1-2 ngày, người bệnh thường đã có thể bắt đầu tập đi với khung hoặc nạng dưới sự hướng dẫn của kỹ thuật viên phục hồi chức năng.

Phẫu thuật với đội ngũ bác sĩ chấn thương chỉnh hình giàu kinh nghiệm tại Bệnh viện Gia An 115

Lợi ích và rủi ro của phẫu thuật thay khớp gối

Trước khi quyết định can thiệp ngoại khoa, người bệnh cần được tư vấn đầy đủ về những lợi ích thực tế cũng như các nguy cơ có thể gặp phải. Việc hiểu đúng và đủ sẽ giúp người bệnh chủ động chuẩn bị tâm lý, phối hợp tốt trong điều trị và phục hồi sau mổ.

Lợi ích

Phẫu thuật thay khớp gối mang lại nhiều cải thiện rõ rệt về mặt triệu chứng và chức năng vận động, đặc biệt ở những trường hợp thoái hóa khớp gối giai đoạn nặng, bao gồm:

• Giảm đau rõ rệt hoặc hết đau khớp gối.
• Cải thiện khả năng đi lại, đứng ngồi, sinh hoạt hàng ngày.
• Khôi phục trục chi, cải thiện dáng đi.
• Giảm phụ thuộc vào thuốc giảm đau, kháng viêm kéo dài.
• Nâng cao chất lượng cuộc sống, đặc biệt ở người cao tuổi.

Rủi ro có thể gặp

Mặc dù là kỹ thuật phổ biến và có tỷ lệ thành công cao, phẫu thuật thay khớp gối vẫn tiềm ẩn một số biến chứng nhất định, bao gồm:

• Nhiễm trùng vết mổ hoặc quanh khớp nhân tạo.
• Huyết khối tĩnh mạch sâu.
• Cứng khớp, hạn chế tầm vận động.
• Lỏng hoặc mòn khớp nhân tạo theo thời gian.
• Tổn thương mạch máu, thần kinh (hiếm gặp).

Việc lựa chọn cơ sở y tế uy tín, bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình giàu kinh nghiệm và tuân thủ nghiêm túc hướng dẫn chăm sóc sau mổ giúp giảm thiểu đáng kể các nguy cơ này.

Chăm sóc và phục hồi sau phẫu thuật thay khớp gối

Chăm sóc hậu phẫu và tập phục hồi chức năng đóng vai trò quyết định đến kết quả lâu dài của phẫu thuật thay khớp gối.

Một số nguyên tắc quan trọng gồm:

• Tập vận động sớm: Co duỗi gối, tập đứng và đi lại có kiểm soát ngay từ những ngày đầu sau mổ.
• Tuân thủ chương trình phục hồi chức năng: Thực hiện đúng bài tập theo hướng dẫn của chuyên viên.
• Giữ vết mổ sạch và khô, theo dõi các dấu hiệu nhiễm trùng như sưng, đỏ, sốt, chảy dịch.
• Dùng thuốc đúng chỉ định: thuốc giảm đau, kháng sinh, thuốc chống đông nếu được kê đơn.
• Duy trì cân nặng hợp lý, tránh tăng cân nhanh gây áp lực lên khớp nhân tạo.
• Tránh các hoạt động tác động mạnh như chạy, nhảy cao, mang vác nặng trong giai đoạn đầu.

Thông thường, sau khoảng 6-12 tuần, người bệnh có thể đi lại tương đối bình thường và tiếp tục cải thiện chức năng khớp trong vài tháng tiếp theo.

Sau phẫu thuật, người bệnh cần giữ vết mổ khô sạch và dùng thuốc đúng chỉ định của bác sĩ

Chi phí phẫu thuật thay khớp gối

Chi phí phẫu thuật thay khớp gối phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Loại khớp nhân tạo (trong nước hay nhập khẩu, thế hệ mới hay tiêu chuẩn).
• Phương pháp phẫu thuật.
• Thời gian nằm viện và dịch vụ chăm sóc.
• Tình trạng bệnh lý đi kèm của người bệnh.

Chi phí có thể dao động từ vài chục đến hơn một trăm triệu đồng cho mỗi khớp. Người bệnh nên trao đổi trực tiếp với cơ sở y tế để được tư vấn cụ thể và rõ ràng trước khi quyết định.

Kết luận

Phẫu thuật thay khớp gối là giải pháp hiệu quả cho các trường hợp tổn thương khớp gối nặng, giúp người bệnh thoát khỏi cơn đau kéo dài và lấy lại khả năng vận động. Tuy nhiên, để đạt kết quả tối ưu, người bệnh cần được thăm khám kỹ lưỡng, lựa chọn thời điểm phẫu thuật phù hợp và tuân thủ nghiêm túc chương trình phục hồi sau mổ. Việc chủ động tìm hiểu thông tin và trao đổi với bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp người bệnh đưa ra quyết định điều trị đúng đắn và an toàn.