Lần đầu tiên tại Việt Nam cấy máy phá rung tim công nghệ mới cho bệnh nhân loạn nhịp tim phòng ngừa đột tử do tim

Để phòng đột tử do loạn nhịp tim nặng do hội chứng Brugada, anh T.T.P. (sinh năm 1979, TP.HCM) đã được cấy máy phá rung tim truyền thống (ICD) với dây điện cực đặt vào tim qua đường tĩnh mạch khoảng 7 năm nay. Tuy nhiên anh P. bất ngờ bị máy ICD sốc điện nhầm liên tục 5 lần chỉ trong một buổi sáng do dây điện cực của máy gặp sự cố.

Tại Bệnh viện Gia An 115, các bác sĩ đã thay thế máy ICD truyền thống bằng hệ thống phá rung tim cấy dưới da hoàn toàn (S-ICD) – công nghệ mới lần đầu tiên được triển khai thực hiện tại Việt Nam.

Sự cố bất ngờ sau nhiều năm cấy máy phá rung tim

Theo chia sẻ của anh P., từ khoảng năm 18 tuổi, thỉnh thoảng anh xuất hiện những cơn hồi hộp, tim đập nhanh thoáng qua, mỗi năm xảy ra 1-2 lần. Các triệu chứng thường đột ngột xuất hiện và tự hết, không liên quan đến sinh hoạt vận động hằng ngày. Dù đã nhiều lần đi khám, anh vẫn chưa phát hiện bệnh lý tim mạch rõ ràng.

Đến năm 2019, một cơn loạn nhịp tim nhanh khiến anh mệt nhiều và phải đến bệnh viện cấp cứu. Qua phân tích điện tâm đồ, bác sĩ chuyên khoa loạn nhịp tim phát hiện anh có hội chứng Brugada – một bệnh lý rối loạn nhịp tim nguy hiểm do di truyền, có thể gây cơn loạn nhịp tim nặng (rung thất) dẫn đến đột tử. Điều đặc biệt ở hội chứng Brugada là cơn loạn nhịp gây đột tử lại thường xuất hiện khi bệnh nhân đang nghỉ ngơi hoặc thậm chí đang ngủ.

“Từ trước đến giờ sức khỏe tôi vẫn bình thường, kiểm tra tim mạch thường quy cũng không ghi nhận chức năng tim bị yếu gì. Nhưng Brugada nguy hiểm ở chỗ có thể xảy ra loạn nhịp nguy hiểm đột ngột và gây tử vong ở những người tưởng như đang hoàn toàn khỏe mạnh. Vì vậy rất khó cứu nếu không được phát hiện”, anh P. chia sẻ.

Để phòng ngừa nguy cơ đột tử do cơn loạn nhịp tim, anh P. đã được phẫu thuật cấy máy phá rung tim tự động truyền thống (ICD). Máy ICD này có nhiệm vụ theo dõi nhịp tim liên tục trong thời gian dài. Khi phát hiện bệnh nhân có cơn loạn nhịp thất nhanh nguy hiểm (thường là rung thất với tần số tim trong cơn thường trên 250 – 300 lần/ phút), máy ICD sẽ sốc điện phá cơn loạn nhịp tim để đưa nhịp tim trở lại bình thường, cứu sống bệnh nhân.

Tuy nhiên, sau 7 năm gắn máy ICD, dây điện cực được cấy trong tim của máy ICD bắt đầu gặp trục trặc, tạo nhiễu và gây sốc điện nhầm liên tục. “Cách vài giây máy lại giật điện một lần. Chỉ trong một buổi sáng tôi bị sốc 5 lần liên tiếp”, anh P. nhớ lại.

Giải pháp mới với máy phá rung tim cấy dưới da hoàn toàn S-ICD không cần đưa dây điện cực vào trong tim

Sau khi nhập viện tại Bệnh viện Gia An 115, anh P. được ThS.BS. Nguyễn Khiêm Thao, Trưởng khoa Nội Tổng hợp – Chuyên gia về điều trị rối loạn nhịp tim, thăm khám và đánh giá toàn diện tình trạng hệ thống máy ICD cũ, cũng như nguy cơ rối loạn nhịp tim. Sau hội chẩn, ê-kíp quyết định thay thế máy ICD cũ bằng hệ thống phá rung tim cấy dưới da hoàn toàn (S-ICD), với dây điện cực mới nằm ngoài tim để tránh nguy cơ dây điện cực mới trong tim lại tiếp tục không ổn định và gây sốc nhầm trong tương lai.

Khác với máy ICD truyền thống cũ có dây điện cực đặt vào trong buồng tim thông qua đường tĩnh mạch, máy S-ICD đặt máy ở vùng dưới da bên ngực có dây điện cực đặt luồn dưới da, hoàn toàn không đi vào lòng mạch máu hay buồng tim từ đó tránh nguy cơ hỏng dây do cấu trúc giải phẫu của bệnh nhân.

Theo ThS.BS. Nguyễn Khiêm Thao, với hệ thống máy ICD truyền thống, dây điện cực được đặt trong buồng tim qua đường mạch máu có những ưu điểm riêng như ghi được tín hiệu trực tiếp trong buồng tim, năng lượng cần phá rung thấp hơn máy S-ICD. Tuy nhiên dây điện cực đặt qua đường tĩnh mạch cũng có những bất lợi (gãy/ nứt dây điện cực, tổn thương mạch máu/ dây thần kinh lân cận khi đặt dây) hoặc gây biến chứng theo thời gian (nhiễm trùng vào trong tim, hẹp/ tắc lòng mạch).

“Ưu điểm của máy S-ICD là không cần đưa dây điện cực vào buồng tim, từ đó giúp hạn chế các biến chứng liên quan đến mạch máu, nhiễm trùng vào trong tim và hạn chế nứt/ gãy dây điện cực do đường tiếp cận mạch máu trở ngại. Ngoài ra máy S-ICD cũng là lựa chọn phù hợp hơn ở những người bệnh còn trẻ, cần mang thiết bị lâu dài và không có chỉ định tạo nhịp tim, những bệnh nhân có bất thường cấu trúc mạch máu, nguy cơ nhiễm trùng vào tim cao”, BS. Khiêm Thao cho biết.

Đây cũng là trường hợp đầu tiên tại Việt Nam được triển khai đặt thành công hệ thống máy S-ICD.

BS. Khiêm Thao và cộng sự phẫu thuật đặt máy S-ICD cho bệnh nhân tại phòng phẫu thuật tim mạch Hybrid hiện đại

Sau can thiệp, tình trạng người bệnh ổn định, sinh hoạt gần như bình thường. “Trước đó tôi nghĩ máy có kích thước lớn hơn máy truyền thống sẽ khó chịu, nhưng thực tế sau đặt máy tôi thấy khá nhẹ nhàng và không ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt”, anh P. chia sẻ.

“Việc máy phá rung tim sốc nhầm có nhiều nguyên nhân khác nhau. Do đó cần thăm khám để đánh giá tình trạng của bệnh nhân và hoạt động của máy phá rung tim để tìm cách hạn chế/ khắc phục việc sốc nhầm. Máy S-ICD hiện nay đã là thế hệ mới được cải thiện để hạn chế việc sốc nhầm, đồng thời vẫn giữ tốt được khả năng điều trị phá rung khi bệnh nhân có cơn loạn nhịp thất gây nguy hiểm tính mạng. Vì vậy máy S-ICD ngày càng phổ biến hơn và là một sự lựa chọn đáng cân nhắc bên cạnh máy ICD truyền thống, đặc biệt ở những bệnh nhân trẻ”, BS. Khiêm Thao cho biết.

BS. Khiêm Thao thăm khám và kiểm tra hoạt động máy của S-ICD cho bệnh nhân

Rối loạn nhịp tim nguy hiểm có thể âm thầm trong nhiều năm

Theo ThS.BS. Nguyễn Khiêm Thao, các rối loạn nhịp tim có thể diễn tiến âm thầm trong nhiều năm và hoàn toàn có thể bỏ sót qua khám sức khỏe thông thường. Một số trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện cơn loạn nhịp nặng, có triệu chứng ngất/ gần ngất hoặc biến cố đột tử.

Hiện nay, bên cạnh bệnh nhân Brugada, các hệ thống phá rung tim như ICD hay S-ICD còn được chỉ định cho nhiều nhóm người bệnh có nguy cơ đột tử tim cao như bệnh cơ tim, suy tim có nguy cơ loạn nhịp thất nguy hiểm, hoặc bệnh nhân từng có biến cố ngưng tim nhưng may mắn được cấp cứu hồi sức kịp thời. Trong đó, S-ICD là hướng tiếp cận mới trong điều trị dự phòng đột tử tim, đồng thời giúp hạn chế một số nguy cơ liên quan đến điện cực nội mạch.

BS. Khiêm Thao khuyến cáo, người có biểu hiện hồi hộp kéo dài, tim đập nhanh bất thường, ngất/ gần ngất mà không rõ nguyên nhân hoặc tiền sử gia đình có người đột tử đặc biệt khi còn trẻ nên được thăm khám chuyên sâu về rối loạn nhịp tim để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

ThS.BS. Nguyễn Khiêm Thao là chuyên gia tim mạch, có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực điện sinh lý tim và điều trị rối loạn nhịp tim. Bác sĩ từng đảm nhiệm các vị trí chuyên môn và quản lý tại nhiều trung tâm tim mạch lớn, được đào tạo chuyên sâu về khảo sát điện sinh lý tim và triệt phá các rối loạn nhịp tim phức tạp tại Việt Nam, Malaysia và Đài Loan. Hiện nay, bác sĩ là Trưởng khoa Nội Tổng hợp Bệnh viện Gia An 115.

ThS.BS. Nguyễn Khiêm Thao cũng là thành viên của nhiều tổ chức chuyên ngành uy tín quốc tế như Hội Nhịp tim Châu Á – Thái Bình Dương (APHRS), Hội Tim mạch Châu Âu (ESC), Hội Nhịp tim Châu Âu (EHRA) và Hội Suy tim Châu Âu (HFA).

Xem thông tin chi tiết: ThS.BS. NGUYỄN KHIÊM THAO