Điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ: Các phương pháp phổ biến hiện nay

Điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, chuyển hóa và hô hấp lâu dài.

Nhiều người cho rằng ngủ ngáy chỉ là vấn đề sinh hoạt thông thường và vô hại, tuy nhiên đây có thể là dấu hiệu của hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA) – tình trạng khiến người bệnh ngừng thở nhiều lần trong lúc ngủ. Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Hội chứng ngưng thở khi ngủ có cần điều trị không?

Ngưng thở khi ngủ không đơn thuần là tình trạng ngủ ngáy. Khi đường thở bị tắc nghẽn trong lúc ngủ, lượng oxy trong máu có thể giảm nhiều lần trong đêm, khiến giấc ngủ liên tục bị gián đoạn.

Tình trạng này kéo dài có thể làm tăng nguy cơ:

• Tăng huyết áp
• Rối loạn nhịp tim
• Bệnh tim mạch, đột quỵ
• Đái tháo đường type 2
• Suy giảm nhận thức, trí nhớ và khả năng tập trung
• Tăng nguy cơ tai nạn giao thông và tai nạn lao động do buồn ngủ ban ngày

Vì vậy, việc phát hiện và điều trị sớm hội chứng ngưng thở khi ngủ có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Xem thêm: Nhận biết các triệu chứng ngưng thở khi ngủ ở người lớn

Xem thêm: Hội chứng ngưng thở khi ngủ có nguy hiểm không?

Điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ phụ thuộc vào yếu tố nào?

Không phải tất cả trường hợp ngưng thở khi ngủ đều áp dụng cùng một phương pháp điều trị. Bác sĩ sẽ cân nhắc nhiều yếu tố trước khi xây dựng hướng điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ phù hợp cho từng người bệnh.

Các yếu tố thường được đánh giá gồm:

• Mức độ ngưng thở khi ngủ
• Nguyên nhân gây tắc nghẽn đường thở
• Tuổi và tình trạng sức khỏe tổng thể
• Các bệnh lý đi kèm như tăng huyết áp, béo phì hoặc tim mạch
• Khả năng thích nghi với thiết bị hỗ trợ hô hấp

Sau khi thăm khám và thực hiện đo đa ký giấc ngủ, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp nhằm cải thiện tình trạng thiếu oxy và duy trì đường thở thông thoáng trong lúc ngủ.

Thay đổi lối sống – bước điều trị quan trọng ở giai đoạn sớm

Ở những trường hợp nhẹ, thay đổi lối sống có thể giúp cải thiện đáng kể triệu chứng ngưng thở khi ngủ.

Giảm cân nếu thừa cân, béo phì

Thừa cân là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của ngưng thở khi ngủ. Mỡ tích tụ quanh vùng cổ có thể làm hẹp đường hô hấp trên, khiến đường thở dễ bị xẹp xuống khi ngủ. Việc giảm cân giúp giảm áp lực lên đường thở và cải thiện tình trạng ngủ ngáy cũng như các cơn ngưng thở (mục tiêu giảm 10% trọng lượng cơ thể thường mang lại cải thiện rõ rệt).

Hạn chế rượu bia và thuốc lá

Rượu bia và thuốc lá có thể làm giảm trương lực cơ vùng họng, khiến đường thở dễ bị tắc nghẽn hơn trong lúc ngủ. Ngoài ra, hút thuốc lá còn làm tăng viêm và phù nề đường hô hấp.

Người bệnh được khuyến khích hạn chế rượu bia hoàn toàn (đặc biệt vào buổi tối), đồng thời bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc lá thụ động.

Điều chỉnh tư thế ngủ

Một số người có triệu chứng nặng hơn khi nằm ngửa vì lưỡi và mô mềm vùng họng dễ chèn ép đường thở. Trong trường hợp này, nằm nghiêng sẽ giúp giảm đáng kể số cơn ngưng thở.

Máy CPAP – phương pháp điều trị hiệu quả hiện nay

Đối với hội chứng ngưng thở khi ngủ mức độ trung bình hoặc nặng, máy thở áp lực dương liên tục (CPAP) hiện là phương pháp điều trị phổ biến và hiệu quả hàng đầu. Thiết bị này hoạt động bằng cách tạo ra luồng khí áp lực nhẹ thông qua mặt nạ đeo khi ngủ, giúp giữ cho đường hô hấp luôn mở và không bị xẹp xuống.

Nhiều nghiên cứu cho thấy CPAP có thể giúp:

• Giảm số cơn ngưng thở trong đêm
• Cải thiện chất lượng giấc ngủ
• Giảm buồn ngủ ban ngày
• Hỗ trợ kiểm soát huyết áp
• Giảm nguy cơ biến chứng tim mạch

Tuy nhiên, hiệu quả cao nhất chỉ đạt được khi người bệnh sử dụng máy ít nhất 4–5 giờ mỗi đêm và duy trì đều đặn.

Dụng cụ chỉnh hàm (khí cụ miệng nâng hàm dưới)

Một số trường hợp nhẹ hoặc không thích nghi được với máy CPAP có thể được bác sĩ chỉ định sử dụng dụng cụ chỉnh hàm khi ngủ. Thiết bị này giúp đưa hàm dưới ra phía trước, từ đó mở rộng không gian đường thở và giảm tình trạng tắc nghẽn khi ngủ. Phương pháp này thường được áp dụng cho:

• Ngưng thở khi ngủ mức độ nhẹ
• Người ngủ ngáy nhiều
• Người không dung nạp CPAP

Khi nào cần phẫu thuật điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ?

Phẫu thuật thường không phải lựa chọn đầu tiên, tuy nhiên có thể được cân nhắc trong một số trường hợp đặc biệt. Cụ thể, người bệnh có bất thường cấu trúc gây hẹp đường thở như:

• Amidan quá phát
• VA quá phát
• Lệch vách ngăn mũi
• Quá phát mô mềm vùng hầu họng

Phẫu thuật thường được cân nhắc ở người trẻ, có bất thường giải phẫu rõ ràng và ít béo phì. Hiệu quả của phẫu thuật thường thấp hơn CPAP ở trường hợp ngưng thở mức độ nặng. Tùy từng nguyên nhân, phương pháp phẫu thuật sẽ khác nhau. Sau phẫu thuật, người bệnh vẫn cần được theo dõi để đánh giá hiệu quả điều trị.

Điều trị ngưng thở khi ngủ có cần theo dõi lâu dài không?

Ngưng thở khi ngủ là bệnh lý cần được theo dõi lâu dài, đặc biệt ở những trường hợp trung bình và nặng. Sau điều trị, người bệnh cần tái khám định kỳ để:

• Đánh giá hiệu quả điều trị
• Điều chỉnh áp lực máy CPAP nếu cần
• Theo dõi triệu chứng và biến chứng liên quan
• Kiểm soát các yếu tố nguy cơ như cân nặng hoặc tăng huyết áp

Việc tuân thủ điều trị đóng vai trò rất quan trọng trong việc cải thiện chất lượng sống và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.

Nên đi khám với bác sĩ để được tư vấn điều trị phù hợp

Khi nào nên đi khám?

Người bệnh nên thăm khám chuyên khoa nếu có các dấu hiệu như:

• Ngủ ngáy to, kéo dài
• Buồn ngủ ban ngày quá mức, dễ ngủ gật
• Thức giấc nhiều lần vì khó thở hoặc ngạt
• Nhức đầu buổi sáng
• Người thân ghi nhận có cơn ngưng thở khi ngủ
• Ngủ không ngon dù ngủ đủ thời gian

Đặc biệt, những người có béo phì, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch càng nên được tầm soát sớm để phát hiện và điều trị kịp thời.

Kết luận

Với sự tiến bộ của y học hiện nay, hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, giúp người bệnh cải thiện rõ rệt chất lượng giấc ngủ và giảm thiểu nguy cơ biến chứng tim mạch, chuyển hóa và hô hấp lâu dài. Tùy mức độ bệnh, người bệnh có thể được điều trị bằng thay đổi lối sống, sử dụng máy CPAP, dụng cụ hỗ trợ đường thở hoặc can thiệp phẫu thuật trong một số trường hợp đặc biệt.

Việc phát hiện sớm và tuân thủ điều trị đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh hiệu quả. Khi có các dấu hiệu như ngủ ngáy kéo dài, buồn ngủ ban ngày hoặc được ghi nhận có cơn ngưng thở khi ngủ, người bệnh nên chủ động thăm khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.