Xoắn đại tràng: Bệnh nguy hiểm ở người cao tuổi

Cơn đau bụng thoáng qua, tự hết dễ khiến người bệnh chủ quan, trong khi đó có thể là dấu hiệu cảnh báo xoắn đại tràng. Đến khi đại tràng xoắn hoàn toàn và gập khít, cản trở tưới máu thành ruột, tình trạng có thể nhanh chóng dẫn đến thiếu máu, hoại tử hoặc thủng ruột nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Chướng bụng, cụ ông được phát hiện xoắn đại tràng sigma

Chia sẻ từ Thầy thuốc ưu tú, BS.CKII. Đặng Đình Hoan, Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh & Thăm dò chức năng, cụ ông H.P (sinh năm 1927, ngụ P. Bình Đông, TP.HCM) nhập viện trong tình trạng chướng bụng, bí trung đại tiện, nghi ngờ tắc ruột. Người bệnh có tiền sử suy thận mạn và tâm phế mạn – những yếu tố khiến mọi can thiệp ngoại khoa đều tiềm ẩn nguy cơ cao.

Tại Bệnh viện Gia An 115, các thăm dò ban đầu ghi nhận dấu hiệu tắc đại tràng. Siêu âm ổ bụng cho thấy thành khung đại tràng dày đều, rõ nhất tại đại tràng sigma, kèm tình trạng tắc ruột. X-quang bụng không chuẩn bị thể hiện hình ảnh giãn lớn khung đại tràng và ứ khí, phù hợp với chẩn đoán tắc ruột cơ học ở đại tràng. Để xác định chính xác nguyên nhân và mức độ tổn thương, người bệnh được chỉ định chụp CT ổ bụng.

Kết quả chụp CT với máy SOMATOM Force VB30 với ưu điểm chụp siêu nhanh, lát cắt siêu mỏng cho thấy đại tràng sigma giãn lớn, tạo quai ruột hình chữ U ở vùng bụng dưới, đường kính tối đa khoảng 7 cm. Dấu hiệu xoắn của mạc treo và các mạch máu mạc treo tại vùng hạ vị gợi ý rõ tình trạng xoắn đại tràng sigma. Toàn bộ đại tràng phía trên vị trí xoắn đều giãn, thành ruột mỏng, chưa ghi nhận hoại tử hay thủng.

Các bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh xác định trường hợp bệnh nhân này mặc dù đại tràng sigma có xoắn hoàn toàn nhưng dấu hiệu tưới máu ruột vẫn còn hình ảnh bình thường – tương đương xác định được quai ruột xoắn chưa có dấu hiệu hoại tử. Chính vì vậy, các bác sĩ điều trị đã quyết định tiến hành nội soi tháo xoắn. Thủ thuật do bác sĩ chuyên khoa Nội soi trực tiếp thực hiện, với sự phối hợp chặt chẽ cùng bác sĩ khoa Ngoại. Nội soi ghi nhận đoạn đại tràng sigma hẹp khít do xoắn nhưng niêm mạc ruột còn hồng, chưa có dấu hiệu thiếu máu hay hoại tử, phù hợp với hình ảnh CT trên máy SOMATOM Force VB30 được bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh ghi nhận.

Thủ thuật tháo xoắn được thực hiện thành công, giải quyết nhanh tình trạng tắc ruột mà không cần phẫu thuật. Với bệnh nhân cao tuổi, kết quả này mang ý nghĩa đặc biệt, giúp hạn chế nguy cơ biến chứng nặng từ phẫu thuật. Sau tháo xoắn, bệnh nhân được theo dõi sát, đặc biệt tình trạng chướng bụng, trung tiện – đại tiện và các dấu hiệu gợi ý thiếu máu ruột, bởi xoắn sigma có thể tái phát nếu chưa cố định đại tràng. Những dấu hiệu trên đã không xuất hiện sau 3 ngày theo dõi, bệnh nhân được xuất viện trong tình trạng ổn định.

Đại tràng sigma giãn lớn, tạo quai ruột hình chữ U ở vùng bụng dưới, toàn bộ đại tràng phía trên vị trí xoắn đều giãn

Xoắn đại tràng – nguyên nhân phổ biến gây tắc ruột

BS.CKII. Đặng Đình Hoan cho biết, xoắn đại tràng xảy ra khi một đoạn đại tràng tự xoay quanh trục mạc treo của chính nó. Đại tràng có thể xoắn nhẹ rồi tự tháo xoắn, cơn đau xuất hiện thoáng qua và nhanh chóng biến mất, khiến người bệnh lầm tưởng chỉ là rối loạn tiêu hóa thông thường. Chính sự “tạm yên” này che giấu nguy cơ thật sự, bởi khi đại tràng xoắn hoàn toàn và gập khít, tình trạng sẽ lập tức chuyển thành cấp cứu ngoại khoa, đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời.

Xoắn đại tràng có thể xảy ra ở nhiều đoạn của ruột già, nhưng thường gặp nhất là xoắn đại tràng sigma và xoắn manh tràng.

• Xoắn đại tràng sigma là thể phổ biến nhất, chiếm khoảng 8% các trường hợp tắc ruột và thường gặp ở người lớn tuổi. Đoạn đại tràng sigma nằm ở phần cuối ruột già, theo thời gian có xu hướng dài và ít di động hơn, đặc biệt ở những người ít vận động, táo bón kéo dài hoặc có cấu trúc đại tràng bất thường. Bệnh có thể diễn tiến từ từ, tái đi tái lại nhiều lần, nhưng cũng có thể khởi phát đột ngột và nhanh chóng trở thành cấp cứu nếu không được xử trí kịp thời.
• Xoắn manh tràng ít gặp hơn, thường xảy ra ở người trẻ. Nguyên nhân chủ yếu là bất thường bẩm sinh khiến manh tràng không cố định chắc chắn vào thành bụng, làm đoạn ruột dễ xoay hoặc gập lại. Một số yếu tố như dính ruột, khối u vùng chậu, thai kỳ hay ăn quá no có thể làm tăng nguy cơ.

“Trên lâm sàng, xoắn đại tràng thường biểu hiện bằng chướng bụng tăng dần, đau bụng, bí trung đại tiện và nôn ói. Tuy nhiên, ở người cao tuổi, các triệu chứng này có thể diễn ra âm thầm, không rầm rộ, dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa thông thường. Chính vì vậy, chẩn đoán hình ảnh có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện sớm và tránh bỏ sót bệnh” - BS.CKII. Đặng Đình Hoan cho biết.

Chẩn đoán và điều trị xoắn đại tràng

Theo BS.CKII. Đặng Đình Hoan, X-quang bụng không chuẩn bị có thể gợi ý tắc ruột do xoắn qua hình ảnh giãn đại tràng kèm ứ khí, có thể thấy hình ảnh mỏ chim hoặc hình hạt cà phê. Tuy nhiên, chụp CT ổ bụng đóng vai trò quyết định trong việc xác định nguyên nhân, vị trí xoắn và mức độ tổn thương ruột, đặc biệt là hình ảnh đánh giá sự tưới máu của thành ruột. Trên CT, các dấu hiệu như quai ruột giãn bất thường, hình ảnh xoay của mạc treo và mạch máu mạc treo giúp chẩn đoán chính xác. Đồng thời, CT còn cho phép đánh giá tình trạng tưới máu thành ruột, từ đó nhận diện sớm các dấu hiệu thiếu máu, hoại tử hay thủng ruột nếu có.

Chụp CT với "siêu máy" SOMATOM Force VB30 tại Bệnh viện Gia An 115

Xem thêm: 5 ưu điểm nổi bật của siêu máy CT SOMATOM Force VB30 tại Bệnh viện Gia An 115

Trong những trường hợp phát hiện sớm, khi đại tràng chưa thiếu máu, hoại tử hay thủng, bác sĩ có thể chỉ định nội soi đại tràng để tháo xoắn. Đây là phương pháp ít xâm lấn, giúp giải quyết nhanh tình trạng tắc ruột và đặc biệt phù hợp với người bệnh lớn tuổi. Tuy nhiên, nếu các yếu tố thuận lợi không được xử lý triệt để, nguy cơ tái xoắn vẫn cao.

Phẫu thuật trở thành lựa chọn bắt buộc khi đoạn ruột có hình ảnh thiếu máu, hoại tử, có nguy cơ thủng (gợi ý của CT). Tùy từng trường hợp với sự gợi ý của kết quả chẩn đoán hình ảnh và triệu chứng lâm sàng, bác sĩ Ngoại khoa có thể chỉ định từ thủ thuật nội soi tháo xoắn cho đến phẫu thuật.

“Trong điều trị xoắn đại tràng, đặc biệt ở người cao tuổi, không phải lúc nào phẫu thuật cũng là lựa chọn đầu tiên. Chẩn đoán chính xác, đánh giá đúng thời điểm và lựa chọn mức can thiệp phù hợp có thể giúp người bệnh vượt qua tình trạng nguy hiểm mà hạn chế tối đa rủi ro” - BS.CKII. Đặng Đình Hoan chia sẻ.

Bệnh viện Gia An 115 là bệnh viện đa chuyên khoa kỹ thuật cao. Bệnh viện quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ chuyên môn cao, dày dặn kinh nghiệm, tận tâm, chu đáo và hệ thống trang thiết bị hiện đại, đặc biệt có ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, điều trị. Để đăng ký khám và tư vấn, Quý Khách hàng vui lòng sử dụng tính năng Đặt lịch khám ngay trên website.