5 sai lầm thường gặp trong phòng ngừa và điều trị sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết không chỉ nguy hiểm ở những cơn sốt cao, mà còn tiềm ẩn rủi ro ở giai đoạn sốt lui – thời điểm nhiều người chủ quan nhất. Thực tế lâm sàng cho thấy, không ít ca bệnh diễn tiến nặng xuất phát từ những quan niệm sai lầm trong theo dõi, dùng thuốc, truyền dịch và phòng ngừa sốt xuất huyết.

Sốt xuất huyết: chủng nào nguy hiểm nhất?

Chia sẻ của TS.BS. Huỳnh Thị Ngọc Thúy, Phụ trách phòng khám VIP Lim Premier Clinic - Bệnh viện Gia An 115, sốt xuất huyết do virus Dengue gây ra, hiện ghi nhận 4 chủng (type) chính: DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4. Các chủng này khác nhau về mặt miễn dịch nhưng biểu hiện lâm sàng ban đầu khá giống nhau, như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi người, buồn nôn.

Điều đáng lưu ý là nhiễm một chủng Dengue chỉ tạo miễn dịch với chủng đó, không bảo vệ hoàn toàn với các chủng còn lại. Khi một người tái nhiễm Dengue lần thứ hai hoặc nhiều lần với chủng khác, nguy cơ diễn tiến sốt xuất huyết nặng – bao gồm thoát huyết tương, xuất huyết nặng, sốc – sẽ cao hơn rõ rệt.

Theo BS. Thúy, về mức độ nguy hiểm, không thể khẳng định chủng nào “nhẹ” hay “nặng” tuyệt đối, vì cả 4 chủng đều có thể gây bệnh nặng. Tuy nhiên, trên thực tế lâm sàng, DENV-2 và DENV-3 thường được ghi nhận liên quan nhiều hơn đến các ca sốt xuất huyết nặng và biến chứng, đặc biệt ở người đã từng mắc Dengue trước đó.

Do đó, dù mắc Dengue do bất kỳ chủng nào, người bệnh cũng không nên chủ quan, cần theo dõi sát diễn tiến và tái khám đúng hẹn để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo.

Vì sao bệnh vẫn có thể diễn tiến nặng dù ban đầu triệu chứng khá nhẹ?

TS.BS. Huỳnh Thị Ngọc Thúy cho biết, ở giai đoạn đầu, sốt xuất huyết thường chỉ biểu hiện bằng sốt cao, mệt mỏi, đau đầu, đau nhức cơ thể, rất dễ nhầm với cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, mức độ nặng của bệnh không quyết định ở triệu chứng ban đầu, mà phụ thuộc vào phản ứng miễn dịch của cơ thể và diễn tiến bệnh ở những ngày sau.

Giai đoạn thứ 2 của sốt xuất huyết là giai đoạn nguy hiểm (khoảng ngày thứ 3-7). Lúc này thường sốt bắt đầu giảm, virus không còn tăng mạnh nhưng cơ thể có thể xảy ra hiện tượng thoát huyết tương, làm máu cô đặc, tụt huyết áp, gây sốc, xuất huyết nội tạng hoặc suy đa cơ quan nếu không được phát hiện kịp thời.

Một yếu tố quan trọng khác là nhiễm Dengue lần hai với chủng khác. Khi đó, kháng thể cũ không đủ bảo vệ mà còn có thể làm phản ứng viêm trở nên mạnh hơn, khiến bệnh diễn tiến nặng nhanh và khó lường hơn, dù triệu chứng ban đầu rất nhẹ.

Chính vì vậy, sốt xuất huyết là bệnh không thể đánh giá mức độ nguy hiểm chỉ dựa vào cảm giác “đỡ sốt” hay “đỡ mệt”. Người bệnh cần được theo dõi sát, làm xét nghiệm định kỳ và tái khám đúng hẹn, đặc biệt trong những ngày sốt lui, để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo và can thiệp kịp thời

Xem thêm: Sốt xuất huyết: Dấu hiệu nào cần đến bệnh viện ngay?

Quan niệm sai lầm trong phòng ngừa và điều trị sốt xuất huyết

Thực tế có khá nhiều bệnh nhân nhập viện muộn do những quan niệm chưa đúng về sốt xuất huyết. Sai lầm phổ biến nhất là cho rằng chỉ sốt cao mới nguy hiểm, còn khi đã hạ sốt thì coi như bệnh nhẹ hoặc đã khỏi. Trên thực tế, giai đoạn nguy hiểm nhất lại thường rơi vào lúc sốt giảm, nên việc chủ quan ở thời điểm này rất dễ bỏ lỡ biến chứng.

Một hiểu lầm khác là tự ý dùng thuốc hạ sốt hoặc giảm đau không phù hợp, đặc biệt là các thuốc như aspirin hoặc ibuprofen. Những thuốc này có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết, khiến bệnh diễn tiến nặng hơn. Người bệnh sốt xuất huyết chỉ nên dùng paracetamol đúng liều theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nhiều người cũng tin rằng truyền dịch sớm hoặc truyền dịch tại nhà sẽ giúp bệnh nhanh khỏi. Đây là quan niệm rất nguy hiểm. Truyền dịch không đúng chỉ định, sai thời điểm có thể gây quá tải tuần hoàn, phù phổi, thậm chí đe dọa tính mạng, nhất là khi người bệnh đã qua giai đoạn sốt.

Về phòng bệnh, không ít gia đình cho rằng chỉ cần phun thuốc diệt muỗi là đủ, trong khi lại bỏ qua việc loại bỏ lăng quăng, bọ gậy – nguồn gốc chính khiến muỗi sinh sản. Một số người còn nghĩ rằng chỉ trẻ em mới mắc hoặc chỉ mùa mưa mới có sốt xuất huyết, dẫn đến tâm lý chủ quan, không phòng ngừa thường xuyên.

Có người lại tin vào các biện pháp truyền miệng như uống lá, nước thảo dược để “giải độc” hay “tăng tiểu cầu”. Những cách này chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng, có thể khiến người bệnh chậm đi khám và bỏ lỡ thời điểm điều trị an toàn. Với sốt xuất huyết, điều quan trọng nhất vẫn là theo dõi y tế đúng cách, tái khám đúng hẹn và xử trí theo hướng dẫn chuyên môn, thay vì tự điều trị theo kinh nghiệm.

Lưu ý gì trước và sau khi tiêm vắc-xin sốt xuất huyết?

Vắc-xin sốt xuất huyết hiện nay được xem là một biện pháp hỗ trợ quan trọng trong chiến lược phòng bệnh, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và đặc biệt là giảm nguy cơ diễn tiến nặng, phải nhập viện nếu không may nhiễm virus. Tuy nhiên, cần hiểu rõ rằng vắc-xin không thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng muỗi đốt, mà phải được kết hợp song song với việc diệt lăng quăng, ngủ màn, dùng kem chống muỗi và giữ vệ sinh môi trường sống.

Trước khi tiêm, cần được bác sĩ thăm khám và tư vấn kỹ, đánh giá tiền sử mắc sốt xuất huyết, tình trạng sức khỏe hiện tại và các bệnh nền đi kèm. Vắc-xin không phải phù hợp cho tất cả mọi người, do đó không nên tự quyết định tiêm mà chưa có chỉ định y tế rõ ràng.

Sau khi tiêm, đa số phản ứng chỉ ở mức nhẹ như đau tại chỗ tiêm, mệt mỏi hoặc sốt nhẹ và sẽ tự hết sau vài ngày. Người được tiêm cần theo dõi cơ thể trong những ngày đầu, nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường thì nên liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn kịp thời. Đồng thời, dù đã tiêm vắc-xin, vẫn cần chủ động phòng bệnh và đi khám sớm khi có dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết, vì vắc-xin giúp giảm nguy cơ nặng chứ không bảo đảm bảo vệ tuyệt đối.

Bệnh viện Gia An 115 là bệnh viện đa chuyên khoa kỹ thuật cao. Bệnh viện quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ chuyên môn cao, dày dặn kinh nghiệm, tận tâm, chu đáo và hệ thống trang thiết bị hiện đại, đặc biệt có ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, điều trị. Để đăng ký khám và tư vấn, Quý Khách hàng vui lòng liên hệ Tổng đài tư vấn 028.62.885.886 (trong giờ hành chính) - 0916.542.436 (ngoài giờ hành chính) hoặc sử dụng tính năng Đặt lịch khám ngay trên website.