Kem dưỡng da “thần tốc”: Bác sĩ da liễu cảnh báo nguy cơ tổn thương da nghiêm trọng

Làn da trắng nhanh, mịn màng chỉ sau vài ngày sử dụng một loại kem làm đẹp có thể khiến nhiều người tin rằng mình đã tìm được “giải pháp thần tốc”. Tuy nhiên, đằng sau hiệu quả nhanh chóng đó có thể là những tổn thương âm thầm, khiến da yếu đi, nhạy cảm và khó hồi phục nếu tiếp tục sử dụng kéo dài.

Vì sao các loại kem làm đẹp “thần tốc” có thể gây nhiễm corticoid?

Chia sẻ của BS.CKI. Đoàn Thị Thùy Dung, chuyên khoa Da liễu – khoa Khám bệnh, Bệnh viện Gia An 115, nhiễm corticoid (hay còn gọi là hội chứng Cushing do corticoid) là tình trạng cơ thể bị dư thừa hormone corticoid – chủ yếu là corticosteroid tổng hợp – trong một thời gian dài. Corticoid là nhóm hormone quan trọng, giúp cơ thể chống viêm, ức chế miễn dịch và điều chỉnh chuyển hóa đường, mỡ, protein. Tuy nhiên, khi dùng quá liều hoặc kéo dài, corticoid có thể gây ra nhiều tác động bất lợi trên da, xương, cơ, chuyển hóa và hệ tim mạch.

Các nguyên nhân phổ biến dẫn đến nhiễm corticoid bao gồm việc lạm dụng corticoid bôi ngoài da, đặc biệt với các kem trộn chứa corticoid mạnh như clobetasol, betamethason, halobetasol… dùng để trị nám, tàn nhang hay làm trắng da nhanh. Việc bôi liên tục nhiều tháng hoặc vài năm có thể khiến corticoid hấp thu vào máu, dẫn tới nhiễm corticoid toàn thân dù không uống hay tiêm thuốc.

Sử dụng corticoid đường uống hoặc tiêm kéo dài cũng là nguyên nhân thường gặp, thường áp dụng trong điều trị các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen suyễn nặng, viêm gan tự miễn hay hội chứng thận hư. Nguy cơ cao đặc biệt khi dùng liều cao và liên tục trên 2–3 tuần, nhất là >7,5 mg prednisolone/ngày (hoặc tương đương).

Ngoài ra, một số nguyên nhân khác cũng cần lưu ý, bao gồm dùng corticoid dạng nhỏ mắt, xịt mũi, hít kéo dài; sử dụng các loại thuốc “dạo”, thuốc gia truyền, thuốc đông y không rõ nguồn gốc có pha sẵn dexamethason hoặc prednisolon; và tiêm corticoid tại chỗ để trị sẹo lồi, mụn, viêm khớp hoặc thoái hóa với liều cao và lặp lại nhiều lần.

Dấu hiệu cảnh báo da bị nhiễm corticoid

BS.CKI. Đoàn Thị Thùy Dung cho biết, dấu hiệu ban đầu khi da bị nhiễm corticoid thường xuất hiện sau 1-4 tuần bôi liên tục. Lúc này, da có vẻ “đẹp” hơn, nên người dùng thường chủ quan và tiếp tục bôi nhiều hơn, đẩy nhanh quá trình nhiễm độc. Cụ thể, da trắng hồng rất nhanh chỉ sau vài ngày, mịn và căng bóng bất thường, mụn trứng cá, mụn viêm giảm gần như ngay lập tức, nám và tàn nhang mờ đi rõ rệt. Tuy nhiên, da cũng trở nên mỏng hơn, mạch máu nổi rõ, nhạy cảm với ánh nắng và dễ bắt nắng hơn bình thường.

Da trở nên mỏng hơn, mạch máu nổi rõ, nhạy cảm với ánh nắng và dễ bắt nắng hơn bình thường

Khi bôi corticoid kéo dài từ 1-6 tháng, các dấu hiệu tổn thương và phụ thuộc corticoid biểu hiện rõ. Người bệnh có thể gặp hội chứng đỏ mặt với mặt đỏ rực, bỏng rát, châm chích khi tiếp xúc với ánh nắng, nước, hay nhiệt độ thay đổi. Mụn viêm trở nên nặng hơn, mụn mủ, mụn bọc lan rộng khắp mặt, cổ, lưng. Mạch máu nhỏ nổi đỏ trên má, mũi, cằm; da mỏng như giấy, dễ trầy xước, rạn da tím xuất hiện dù không tăng cân. Sau khi ngừng bôi, nám có thể quay lại đậm và loang lổ hơn, da có thể bị teo vĩnh viễn, má hóp, nhăn nheo, trông già hơn tuổi thật. Viêm da tiết bã nặng, đổ dầu nhiều, ngứa và châm chích khi bôi bất kỳ sản phẩm nào cũng rất phổ biến.

Nếu bôi diện rộng hoặc dùng kem corticoid mạnh trong thời gian dài, tình trạng có thể ảnh hưởng toàn thân như mặt tròn, béo bụng – gầy chi, rậm lông, rạn da toàn thân. Hậu quả lâu dài bao gồm teo da, giãn mạch, rạn da khó hồi phục, nám hỗn hợp khó điều trị, viêm da corticoid kéo dài nhiều năm. Nhiễm corticoid toàn thân còn làm tăng nguy cơ loãng xương, đái tháo đường, tăng huyết áp, suy thượng thận và nhiễm trùng nặng.

Bên cạnh những ảnh hưởng về thể chất, nhiễm corticoid lâu dài còn gây tác động nặng nề tới tâm lý, nhiều người bị trầm cảm, tự ti vì ngoại hình thay đổi, thậm chí dẫn đến stress nặng và có ý nghĩ tự tử.

Khi da bị nhiễm corticoid, điều trị như thế nào?

Khi da đã bị nhiễm corticoid, điều quan trọng nhất là người bệnh không nên tự ý ngưng bôi hoặc giảm liều đột ngột, bởi điều này có thể khiến da phản ứng mạnh, mụn viêm, đỏ rát và bỏng châm chích dữ dội. Thay vào đó, việc điều trị cần được thực hiện dưới hướng dẫn trực tiếp của bác sĩ da liễu. Trước hết, bác sĩ sẽ đánh giá mức độ tổn thương, xác định tình trạng nhiễm corticoid toàn thân hay chỉ tại chỗ, và lên kế hoạch “giải độc” da từng bước.

Khi da đã bị nhiễm corticoid, bạn nên đi khám với bác sĩ da liễu để được hướng dẫn

Xem thêm: Gói trẻ hóa da bằng Laser CO2 Fractional

Quy trình thường bao gồm giảm dần liều corticoid, thay thế bằng các sản phẩm chăm sóc da lành tính, hỗ trợ phục hồi hàng rào bảo vệ da và chống viêm nhẹ nhàng. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể kê thuốc kháng viêm không corticoid hoặc thuốc điều trị mụn, đồng thời hướng dẫn cách làm dịu da, chống nắng và dưỡng ẩm phù hợp. Việc theo dõi sát sao trong suốt quá trình này là cần thiết, vì da có thể phản ứng mạnh và cần điều chỉnh chế độ chăm sóc liên tục.

Ngoài ra, người bệnh cần thay đổi thói quen sử dụng mỹ phẩm, tuyệt đối không dùng kem trộn, kem không rõ nguồn gốc hay sản phẩm hứa hẹn làm trắng nhanh. Song song với điều trị tại chỗ, bác sĩ cũng sẽ kiểm tra các dấu hiệu toàn thân nếu bệnh nhân đã bôi corticoid diện rộng, để phát hiện sớm những ảnh hưởng như rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp hay suy tuyến thượng thận.

Quá trình phục hồi da do nhiễm corticoid không thể nhanh chóng, thường mất nhiều tháng đến vài năm, đòi hỏi người bệnh kiên nhẫn, tuân thủ hướng dẫn chuyên môn và tránh các sản phẩm, thói quen cũ có nguy cơ tái nhiễm.

Cảnh giác với các sản phẩm quảng cáo “đào thải corticoid”

BS. Thùy Dung khuyến cáo, việc tự ý dùng các sản phẩm trôi nổi quảng cáo “đào thải corticoid” tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Da vốn đã tổn thương có thể đỏ rát, bỏng châm chích, mụn viêm nặng hơn, thậm chí nhiễm trùng. Một số sản phẩm còn gây hấp thu toàn thân, ảnh hưởng hormone, tăng huyết áp hoặc suy thượng thận. Người dùng càng cố gắng “đào thải” nhanh, tổn thương càng nghiêm trọng, có thể để lại biến dạng vĩnh viễn như teo da, giãn mạch, rạn da hoặc nám nặng.

Do đó, chỉ dùng thuốc hoặc mỹ phẩm có nguồn gốc rõ ràng, theo hướng dẫn chuyên môn, tránh quảng cáo lan truyền trên mạng. Khi nghi ngờ da bị corticoid, hãy đến khám bác sĩ da liễu để được đánh giá và điều trị an toàn. Chăm sóc da lành tính, chống nắng và dưỡng ẩm đúng cách là cách bảo vệ hiệu quả lâu dài.

Bệnh viện Gia An 115 là bệnh viện đa chuyên khoa kỹ thuật cao. Bệnh viện quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ chuyên môn cao, dày dặn kinh nghiệm, tận tâm, chu đáo và hệ thống trang thiết bị hiện đại, đặc biệt có ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, điều trị. Để đăng ký khám và tư vấn, Quý Khách hàng vui lòng sử dụng tính năng Đặt lịch khám ngay trên website.