Vì sao người “khỏe mạnh” vẫn bị nhồi máu cơ tim?

Không ít trường hợp nhồi máu cơ tim xảy ra ở những người “trông khỏe mạnh”, không có bệnh nền rõ ràng. Nguyên nhân là do nhiều yếu tố nguy cơ diễn tiến âm thầm trong thời gian dài nhưng chưa được phát hiện hoặc kiểm soát đúng mức.

Những yếu tố nguy cơ âm thầm dễ bị bỏ qua

Chia sẻ của BS.CKII. Dương Duy Trang – Phó Giám đốc Y khoa kiêm Trưởng khoa Nội Tim mạch - Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Gia An 115, những yếu tố thường bị bỏ sót gồm: rối loạn lipid máu (đặc biệt LDL-cholesterol tăng cao không triệu chứng), tăng huyết áp giai đoạn sớm, tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường chưa chẩn đoán. Những tình trạng này có thể tồn tại nhiều năm mà người bệnh không hay biết.

Ngoài ra, lối sống cũng đóng vai trò quan trọng. Hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ, ít vận động, chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa và đường đều góp phần thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch ngay cả ở người trẻ. Các yếu tố khác như tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm hoặc béo phì (đặc biệt là béo bụng) cũng làm tăng nguy cơ nhưng thường bị xem nhẹ.

Điều đáng lưu ý là mảng xơ vữa động mạch có thể hình thành và tiến triển âm thầm, đến một lúc nào đó bị nứt vỡ, hình thành cục máu đông và gây tắc mạch đột ngột, dẫn đến nhồi máu cơ tim.

Vì sao nhồi máu cơ tim thường dễ xảy ra vào buổi sáng?

Theo BS. Dương Duy Trang, nhiều nghiên cứu cho thấy nguy cơ nhồi máu cơ tim cao hơn rõ rệt vào buổi sáng (thường từ 6-12 giờ, đỉnh điểm khoảng 6-9 giờ). Nguyên nhân chính xuất phát từ nhịp sinh học của cơ thể. Khi thức dậy, hệ giao cảm hoạt động mạnh, khiến huyết áp và nhịp tim tăng đột ngột. Đồng thời các hormone căng thẳng như cortisol và adrenaline tiết ra nhiều hơn, làm tăng nhu cầu oxy của tim và gây áp lực lên động mạch vành.

Ngoài ra, buổi sáng máu dễ đông hơn vì nồng độ protein PAI-1 (ức chế tan huyết khối) đạt đỉnh, tiểu cầu dính hơn, trong khi khả năng làm tan cục máu đông tự nhiên lại giảm thấp. Nếu đã có mảng xơ vữa không ổn định, sự kết hợp này rất dễ dẫn đến mảng nứt vỡ, hình thành huyết khối và gây tắc mạch vành cấp.

Những thói quen hằng ngày có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim

BS. Dương Duy Trang cho biết, nhiều thói quen trong sinh hoạt hằng ngày tưởng chừng vô hại nhưng nếu kéo dài sẽ thúc đẩy xơ vữa động mạch và tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim.

Phổ biến nhất là thức khuya, ngủ không đủ giấc, khiến cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng mạn tính, làm rối loạn huyết áp, đường huyết và chuyển hóa lipid. Căng thẳng tâm lý (stress) kéo dài cũng làm tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, gây co mạch và tăng huyết áp. Ngoài ra, hút thuốc lá, ít vận động, ăn nhiều đồ ăn nhanh, nhiều chất béo bão hòa, lạm dụng cà phê hoặc nước tăng lực đều là những yếu tố nguy cơ tích lũy thường bị xem nhẹ.

Khoa Nội Tim mạch – Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Gia An 115 từng tiếp nhận không ít bệnh nhân trẻ bị nhồi máu cơ tim. Một trường hợp là nam bệnh nhân 35 tuổi nhập viện vì đau ngực dữ dội khi đang làm việc ban đêm. Bệnh nhân này thường xuyên thức khuya, ngủ ít, dùng nhiều cà phê và nước tăng lực để tỉnh táo, gần như không vận động. Chụp mạch vành cho thấy tắc một nhánh động mạch vành, chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp.

Trường hợp khác là bệnh nhân nam trung niên nhập viện với đau ngực kéo dài nhiều giờ. Người bệnh có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, sinh hoạt thất thường và không khám sức khỏe định kỳ. Can thiệp mạch vành ghi nhận tổn thương nhiều vị trí dù trước đó hầu như không có triệu chứng cảnh báo.

Xem thêm: Ngày càng nhiều người trẻ mắc bệnh tim mạch, vì sao?

Khi nào cần đi khám?

Quan trọng nhất là không chờ đến khi đau ngực dữ dội mới đi khám. Nhiều trường hợp đã có dấu hiệu cảnh báo sớm nhưng bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với mệt mỏi thông thường.

Cần lưu ý các triệu chứng điển hình: đau tức ngực (cảm giác đè nặng, bóp nghẹt sau xương ức), đau lan vai trái, tay trái, cổ hoặc hàm, kèm khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, choáng váng. Ở người lớn tuổi hoặc có bệnh nền, triệu chứng có thể không điển hình, chỉ là mệt mỏi bất thường, hụt hơi hoặc đau âm ỉ ngực.

BS.CKII. Dương Duy Trang điều trị cho người bệnh tại Bệnh viện Gia An 115

Về “thời điểm nguy cơ”, cần đặc biệt thận trọng vào buổi sáng sớm (khi mới thức dậy hoặc gắng sức đột ngột), cũng như những lúc căng thẳng, thiếu ngủ hoặc thay đổi nhịp sinh hoạt.

“Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ, hãy ngừng mọi hoạt động ngay và đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt, không chờ triệu chứng tự hết. Đến bệnh viện sớm có ý nghĩa quyết định trong việc cứu sống cơ tim và giảm biến chứng” - BS.CKII. Dương Duy Trang nhấn mạnh.

Với người có yếu tố nguy cơ (tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, hút thuốc, tiền sử gia đình…), hãy tầm soát định kỳ và kiểm soát tốt các yếu tố này từ sớm, thay vì chờ đến khi có triệu chứng.

Bệnh viện Gia An 115 là bệnh viện đa chuyên khoa kỹ thuật cao. Bệnh viện quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ chuyên môn cao, dày dặn kinh nghiệm, tận tâm, chu đáo và hệ thống trang thiết bị hiện đại, đặc biệt có ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán, điều trị. Để đăng ký khám và tư vấn, Quý Khách hàng vui lòng sử dụng tính năng Đặt lịch khám ngay trên website.