Cách xử trí khi hạ đường huyết đột ngột – Những sai lầm cần tránh

18/02/2026

Trong những trường hợp nặng, nếu không được xử trí kịp thời, hạ đường huyết có thể dẫn đến lú lẫn, co giật hoặc mất ý thức, đặc biệt nguy hiểm ở người đang lái xe, làm việc trên cao hoặc người có bệnh nền như đái tháo đường. Vậy cần xử trí sao cho đúng để kiểm soát đường huyết ngay lập tức?

Nhận biết dấu hiệu hạ đường huyết

Hạ đường huyết là khi nồng độ glucose huyết tương thấp dưới 70 mg/dL (hay 3,9 mmol/L) gây ra các triệu chứng như suy giảm chức năng não. Đây là vấn đề thường gặp trên bệnh nhân đái tháo đường đang điều trị.

Chia sẻ của ThS.BS. Hoàng Thị Bích Ngọc – khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Gia An 115, hạ đường huyết đột ngột thường có những biểu hiện khá đặc trưng và khác với cảm giác đói hay mệt mỏi. Điểm khác biệt quan trọng nhất là triệu chứng xuất hiện rất nhanh và tăng dần nếu không được xử trí kịp thời.

Người bị hạ đường huyết thường có cảm giác run tay chân, vã mồ hôi lạnh, tim đập nhanh, bồn chồn, choáng váng, kèm theo đói cồn cào đột ngột dù mới ăn không lâu. Một số người còn thấy hoa mắt, nhìn mờ, đau đầu, tê môi, nói khó, khó tập trung, hoặc cảm giác “lơ mơ” như sắp ngất.

Khác với mệt mỏi thông thường là triệu chứng thường cải thiện khi người bệnh nghỉ ngơi, các triệu chứng hạ đường huyết chỉ giảm rõ rệt sau khi bổ sung đường (uống nước đường, ăn kẹo, trái cây ngọt…). Đây là dấu hiệu gợi ý rất quan trọng.

ThS.BS. Hoàng Thị Bích Ngọc lưu ý, ở người trẻ, khỏe mạnh, hạ đường huyết thường khởi phát bằng các triệu chứng “báo động sớm” do hệ thần kinh giao cảm còn hoạt động tốt. Ngược lại, ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền đái tháo đường, đặc biệt là người dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết, các triệu chứng cảnh báo sớm thường mờ nhạt hoặc không điển hình. Người bệnh có thể chỉ thấy mệt lả, chóng mặt, lú lẫn, buồn ngủ, nói chậm, mất tập trung, thậm chí đột ngột thay đổi hành vi hoặc ý thức. Do đó, nguy cơ bỏ sót bệnh rất cao.

Một điểm nguy hiểm là ở người lớn tuổi, các biểu hiện hạ đường huyết dễ bị nhầm với tai biến mạch máu não, rối loạn tiền đình hoặc suy nhược do tuổi tác, dẫn đến chậm xử trí. Trong khi đó, ở người đái tháo đường, hạ đường huyết có thể tái diễn nhiều lần, làm giảm khả năng nhận biết của cơ thể theo thời gian và tăng nguy cơ ngã, chấn thương, co giật hoặc hôn mê.

Cách xử trí khi hạ đường huyết đột ngột

Xử trí hạ đường huyết tại nhà như thế nào?

Theo ThS.BS. Hoàng Thị Bích Ngọc, khi có dấu hiệu hạ đường huyết, điều quan trọng nhất là bổ sung đường nhanh và kịp thời, không cố chịu đựng. Người bệnh cần ngừng hoạt động ngay và áp dụng quy tắc 15-15: dùng khoảng 15g đường hấp thu nhanh, tương đương 1 ly nước ngọt có đường, 1 ly nước trái cây, 1 thìa mật ong hoặc 3-4 viên đường glucose, sau đó chờ khoảng 15 phút. Nếu các triệu chứng như run tay, hoa mắt, mệt lả vẫn còn, có thể lặp lại thêm một lần bổ sung đường.

Khi triệu chứng đã cải thiện, người bệnh nên ăn một bữa nhẹ có tinh bột để duy trì đường huyết ổn định và tránh tái diễn.

“Lưu ý, không cho ăn uống nếu người bệnh lơ mơ hoặc không nuốt được mà cần đưa đi cấp cứu ngay” – BS. Ngọc nhấn mạnh.

Các sai lầm cần tránh khi xử trí hạ đường huyết

Một số sai lầm thường gặp khi tự xử trí hạ đường huyết tại nhà, người bệnh cần tránh:

Cố chịu đựng, chờ “qua cơn” vì nghĩ chỉ là đói hay mệt, khiến đường huyết tiếp tục giảm và dễ dẫn đến choáng, ngất.
Xử trí sai cách: Ăn đồ quá nhiều chất béo hay đạm (như bánh mì kẹp, thịt) làm đường hấp thu chậm, không cải thiện triệu chứng ngay.
Không ăn bù sau khi đã đỡ triệu chứng, khiến hạ đường huyết dễ tái phát.
Tiếp tục vận động khi còn choáng váng, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn.
Tự ý tăng – giảm thuốc hạ đường huyết hoặc insulin mà không có chỉ định của bác sĩ.

Để phòng ngừa hạ đường huyết tái phát, người bệnh cần tập trung vào việc giữ đường huyết ổn định thay vì chỉ xử trí khi đã xảy ra cơn. Người bệnh nên ăn uống đúng giờ, không bỏ bữa, đặc biệt là bữa sáng; mỗi bữa nên có đủ tinh bột, đạm và chất béo lành mạnh để tránh đường huyết tăng – giảm đột ngột. Với người có bệnh nền, việc dùng thuốc cần đúng chỉ định, không tự ý điều chỉnh liều. Bên cạnh đó, sinh hoạt điều độ, tránh làm việc quá sức hoặc vận động khi bụng đói cũng là yếu tố quan trọng giúp hạn chế tái diễn hạ đường huyết.