ĐỘT QUỴ & NHỒI MÁU CƠ TIM - NHỮNG HIỂM HỌA SỨC KHỎE CẦN CẢNH GIÁC

Đột quỵ và nhồi máu cơ tim là hai tình trạng cấp cứu y khoa nguy hiểm, có thể xảy ra bất ngờ, đe dọa tính mạng hoặc để lại những di chứng nặng nề nếu người bệnh không được phát hiện và điều trị kịp thời. Đáng lo ngại, các bệnh lý này không còn chỉ xuất hiện ở người cao tuổi mà đang có xu hướng trẻ hóa, gặp ngày càng nhiều ở những người trong độ tuổi lao động.

Trong chương trình Bác sĩ trực tuyến với chủ đề “Những hiểm họa sức khỏe cần cảnh giác – Đột quỵ và nhồi máu cơ tim” do Đài Truyền hình Vĩnh Long phát sóng, các chuyên gia của Bệnh viện Gia An 115 đã chia sẻ nhiều thông tin hữu ích về nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo, “thời gian vàng” trong điều trị đột quỵ, khả năng can thiệp khi người bệnh đến muộn và các biện pháp phòng ngừa tái phát.

Chương trình có sự tham gia tư vấn của:

• TTƯT.TS.BS. Nguyễn Ngọc Khang – Giám đốc Y khoa kiêm Trưởng khoa Ngoại Thần kinh Cột sống, Bệnh viện Gia An 115.
• BS.CKI. Dương Thị Hồng Nhung – Trưởng khoa Nội Thần kinh Đột quỵ, Bệnh viện Gia An 115.

Mời quý khán giả theo dõi nội dung đầy đủ trong clip phóng sự dưới đây:

Đột quỵ và nhồi máu cơ tim nguy hiểm như thế nào?

Đột quỵ còn gọi là tai biến mạch máu não, xảy ra khi dòng máu cung cấp cho não bị gián đoạn. Khi không nhận đủ oxy và dưỡng chất, các tế bào não bắt đầu bị tổn thương chỉ sau vài phút.

Đột quỵ được chia thành hai dạng chính:

Đột quỵ thiếu máu não: Xảy ra khi cục máu đông làm tắc nghẽn mạch máu, khiến dòng máu lên não bị giảm hoặc ngừng hoàn toàn.

Đột quỵ xuất huyết não: Xảy ra khi mạch máu não bị vỡ, khiến máu tràn vào mô não, gây tổn thương và làm tăng áp lực nội sọ.

 Trong khi đó, nhồi máu cơ tim xảy ra khi dòng máu nuôi cơ tim bị tắc nghẽn, thường liên quan đến cục huyết khối hình thành trong động mạch vành. Khi một phần cơ tim không được cung cấp đủ oxy, vùng cơ tim đó bắt đầu tổn thương và có thể hoại tử nếu không được tái thông mạch kịp thời.

Dù xảy ra tại hai cơ quan khác nhau, đột quỵ và nhồi máu cơ tim đều có liên quan đến tình trạng tổn thương hoặc tắc nghẽn mạch máu. Một số yếu tố nguy cơ chung có thể kể đến như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, thừa cân – béo phì, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và ít vận động.

Điều đáng lưu ý là các yếu tố nguy cơ này có thể diễn tiến âm thầm trong nhiều năm. Không ít người chỉ phát hiện bệnh khi đã xảy ra biến cố nghiêm trọng. Vì vậy, chủ động theo dõi sức khỏe, kiểm soát bệnh nền và duy trì lối sống lành mạnh có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh.

Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa

Từ thực tế thăm khám và điều trị, BS.CKI. Dương Thị Hồng Nhung chia sẻ: “Tỷ lệ đột quỵ và nhồi máu cơ tim ở người trẻ, đặc biệt dưới 45 tuổi, đang có xu hướng gia tăng rõ rệt”. Không ít trường hợp xảy ra đột ngột khi người bệnh vẫn đang sinh hoạt và làm việc bình thường.

Ở người trẻ, đột quỵ có thể liên quan đến dị dạng mạch máu não, phình mạch não, rối loạn đông máu hoặc một số bệnh lý tim mạch. Bên cạnh đó, lối sống thiếu lành mạnh và các bệnh nền không được kiểm soát cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ.

Việc ngồi nhiều, ít vận động, thường xuyên thức khuya, thiếu ngủ, ăn nhiều dầu mỡ, hút thuốc lá, sử dụng rượu bia và căng thẳng kéo dài có thể gây ảnh hưởng xấu đến hệ tim mạch, mạch máu não. Tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì và rối loạn mỡ máu cũng đang xuất hiện sớm hơn nhưng nhiều người trẻ chưa có thói quen khám sức khỏe định kỳ để phát hiện.

Ở người trẻ, bệnh thường khởi phát bất ngờ và có thể diễn tiến nhanh. Tuy nhiên, nếu được nhận biết, cấp cứu và can thiệp kịp thời, khả năng hồi phục có thể khả quan. Ngược lại, việc nhập viện muộn làm gia tăng nguy cơ tử vong, tàn phế và ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng cuộc sống.

Tìm hiểu thêm tại bài viết: Vì sao ngày càng nhiều người trẻ tuổi bị đột quỵ?

Những dấu hiệu cảnh báo đột quỵ không nên bỏ qua

Theo BS.CKI. Dương Thị Hồng Nhung, nhiều người cho rằng đột quỵ xảy ra hoàn toàn đột ngột. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, cơ thể đã xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo trước đó nhưng người bệnh không nhận ra hoặc chủ quan bỏ qua.

Các biểu hiện nghi ngờ đột quỵ gồm:

• Tê hoặc yếu đột ngột một bên mặt, một bên tay hoặc chân.
• Méo miệng, khuôn mặt mất cân đối.
• Cầm nắm đồ vật không chắc như bình thường.
• Nói khó, nói ngọng hoặc khó diễn đạt.
• Chóng mặt, mất thăng bằng, đi đứng không vững.
• Nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
• Đau đầu dữ dội, xuất hiện đột ngột và bất thường.

Đáng chú ý, một số triệu chứng có thể chỉ kéo dài vài phút đến vài chục phút rồi tự biến mất. Đây có thể là biểu hiện của cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA).

Tham khảo: Cơn thiếu máu não thoáng qua là gì? Có bị đột quỵ không? 

Do triệu chứng tự hết, nhiều người cho rằng sức khỏe đã trở lại bình thường và không đến bệnh viện kiểm tra. Tuy nhiên, cơn thiếu máu não thoáng qua có thể là dấu hiệu cảnh báo quan trọng cho thấy nguy cơ xảy ra một cơn đột quỵ thực sự trong những ngày hoặc tuần tiếp theo.

Vì vậy, khi xuất hiện tình trạng tê yếu thoáng qua, nói khó, chóng mặt hoặc mất thăng bằng, người bệnh vẫn cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá tình trạng mạch máu não, ngay cả khi triệu chứng đã cải thiện.

“Thời gian chính là não” trong điều trị đột quỵ

Trong điều trị đột quỵ, đặc biệt là nhồi máu não, thời gian là yếu tố quyết định hàng đầu. Khi dòng máu lên não bị tắc nghẽn, mỗi phút trôi qua đều có thể khiến thêm nhiều tế bào não bị tổn thương không thể phục hồi.

Theo BS.CKI. Dương Thị Hồng Nhung, “Thời gian vàng” để điều trị nhồi máu não bằng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch là trong vòng 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Phương pháp này giúp làm tan cục máu đông gây tắc mạch, qua đó khôi phục dòng máu lên não.

Đối với các trường hợp tắc mạch máu lớn, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp nội mạch lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học. Phương pháp này giúp tái thông dòng máu lên não nhanh chóng. Trong một số trường hợp được lựa chọn phù hợp dựa trên kết quả chẩn đoán hình ảnh, thời gian can thiệp có thể mở rộng từ 6 đến 24 giờ.

Người bệnh được đưa đến bệnh viện càng sớm thì cơ hội áp dụng các phương pháp tái thông mạch càng cao, từ đó góp phần tăng khả năng hồi phục và giảm nguy cơ tàn phế lâu dài. Ngược lại, khi nhập viện muộn, vùng não bị tổn thương có thể lan rộng và cơ hội điều trị hiệu quả sẽ giảm rõ rệt.

Thông điệp đặc biệt quan trọng trong cấp cứu đột quỵ là “thời gian chính là não”. Khi phát hiện người bệnh có dấu hiệu méo miệng, yếu tay chân hoặc nói khó, gia đình cần nhanh chóng gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ, không chờ triệu chứng tự hết.

Tham khảo: “Thời gian vàng” trong cấp cứu đột quỵ, nhồi máu cơ tim là gì và các nguyên nhân khác

Xuất huyết não cần được đánh giá và can thiệp kịp thời

Nếu nhồi máu não xảy ra do mạch máu bị tắc nghẽn thì xuất huyết não xảy ra khi mạch máu não bị vỡ. Lượng máu thoát ra có thể hình thành khối máu tụ, gây phù não, tăng áp lực nội sọ và chèn ép mô não xung quanh.

Theo TTƯT.TS.BS. Nguyễn Ngọc Khang, việc đánh giá và đưa ra quyết định phẫu thuật cần được thực hiện nhanh chóng ngay khi người bệnh nhập viện. Những trường hợp có khối máu tụ lớn, gây chèn ép não nghiêm trọng có thể cần phẫu thuật sớm để lấy máu tụ và giải áp não.

Tùy theo vị trí tổn thương, kích thước khối máu tụ và tình trạng của người bệnh, bác sĩ có thể lựa chọn phẫu thuật mở sọ hoặc một số kỹ thuật ít xâm lấn như nội soi, dẫn lưu.

Nếu người bệnh xuất huyết não đến viện muộn, khối máu tụ có thể lớn hơn, gây phù nề và chèn ép mô não nhiều hơn. Khi đó, việc phẫu thuật trở nên phức tạp, nguy cơ tổn thương mô não xung quanh và chảy máu trong mổ cũng cao hơn.

Tham khảo ngay: Gói khám tầm soát bệnh lý Thần kinh – Cột sống VIP tại bệnh viện Gia An 115 đăng ký khám và tư vấn.

Sau phẫu thuật, người bệnh còn có thể đối mặt với tình trạng phù não tiến triển, nhiễm trùng, tái xuất huyết hoặc các di chứng thần kinh như liệt vận động, rối loạn ngôn ngữ và giảm nhận thức. Quá trình hồi phục vì vậy có thể kéo dài và cần kết hợp phục hồi chức năng tích cực.

Đến sau “thời gian vàng” có còn cơ hội điều trị?

Người bệnh đến bệnh viện sau “thời gian vàng” không đồng nghĩa với việc không còn cơ hội điều trị. Điều quan trọng là phải được thăm khám càng sớm càng tốt để bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương não.

Với sự hỗ trợ của kỹ thuật CT tưới máu não, bác sĩ có thể xác định:

• Vùng lõi nhồi máu đã tổn thương không hồi phục.
• Vùng “tranh tối tranh sáng” vẫn còn khả năng cứu được nếu dòng máu được tái thông kịp thời.

Các hệ thống CT thế hệ mới như SOMATOM Force VB30 có tốc độ quét nhanh, độ phân giải cao, hỗ trợ khảo sát mạch máu, nhu mô não và tạo bản đồ tưới máu toàn não. Đây là những dữ liệu quan trọng giúp bác sĩ lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Xem thêm: “SIÊU CÔNG NGHỆ” GIẢM ĐẾN 85% LIỀU TIA X KHI CHỤP CT TẠI BỆNH VIỆN GIA AN 115

Nếu kết quả chẩn đoán cho thấy vẫn còn vùng não có khả năng phục hồi, người bệnh có thể được xem xét can thiệp lấy huyết khối, trong một số trường hợp lên đến 24 giờ kể từ khi khởi phát. Nếu vùng não đã tổn thương hoàn toàn, việc điều trị sẽ tập trung vào kiểm soát biến chứng, điều trị nội khoa và hỗ trợ phục hồi chức năng.

Do đó, ngay cả khi không xác định được chính xác thời điểm khởi phát hoặc cho rằng đã qua “thời gian vàng”, gia đình vẫn phải nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện.

Phòng ngừa tái phát đột quỵ cần được thực hiện lâu dài

Vượt qua giai đoạn cấp cứu không có nghĩa người bệnh đã hoàn toàn an toàn. Đột quỵ thường là hậu quả của quá trình tổn thương mạch máu kéo dài. Nếu nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát, bệnh có thể tái phát, thậm chí lần sau nghiêm trọng hơn.

Để hạn chế nguy cơ tái phát, người bệnh cần:

• Kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu trong ngưỡng mục tiêu.
• Dùng thuốc đúng chỉ định, không tự ý giảm liều hoặc ngưng thuốc.
• Tái khám định kỳ để theo dõi sức khỏe và điều chỉnh điều trị.
• Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia.
• Ăn giảm muối, hạn chế chất béo xấu và tăng cường rau xanh.
• Duy trì vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe.
• Kiểm soát cân nặng, ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng kéo dài.

Trong phần kết nối trực tuyến, một khán giả có người thân vừa trải qua phẫu thuật xuất huyết não cũng đặt câu hỏi về chăm sóc vết mổ và nguy cơ đột quỵ ở các thành viên trong gia đình.

TTƯT.TS.BS. Nguyễn Ngọc Khang khuyến cáo vết mổ sau phẫu thuật não cần được giữ sạch và khô. Người nhà không tự ý tháo băng, bôi thuốc hoặc dung dịch lên vết mổ khi chưa có chỉ định. Nếu vết mổ sưng đỏ, đau tăng, chảy dịch, có mùi bất thường hoặc người bệnh bị sốt, cần liên hệ với bác sĩ và đưa người bệnh đi kiểm tra.

Đột quỵ xuất huyết não không phải bệnh di truyền trực tiếp, nhưng một số yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu có thể liên quan đến tiền sử gia đình. Vì vậy, người có người thân từng bị đột quỵ nên chủ động kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu, sức khỏe tim mạch và duy trì lối sống lành mạnh.

Người dân có thể tham khảo Gói khám tầm soát nguy cơ Đột quỵ tại Bệnh viện Gia An 115 để chủ động đánh giá các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn và nhận tư vấn phù hợp từ bác sĩ chuyên khoa. Để đăng ký khám và tư vấn, bạn vui lòng liên hệ Tổng đài (028) 62 885 886 hoặc sử dụng tính năng Đặt lịch khám ngay trên website.

Đột quỵ và nhồi máu cơ tim có thể xảy ra bất ngờ, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ hoàn toàn có thể được phát hiện và kiểm soát từ sớm. Lắng nghe những thay đổi của cơ thể, duy trì lối sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ và hành động ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ chính là cách thiết thực để bảo vệ trái tim, não bộ và tính mạng của mỗi người.

#BenhVienGiaAn115 #DotQuy #NhoiMauCoTim #BacSiTrucTuyen #Ngoaithankinhcotsong